Намайиш уқуми вә намайиш қилишниң әһмийити һәққидә сөһбәт

Йеқинда намайиш уқуми вә намайиш қилишниң әһмийити тоғрисида бир мақалә елан қилинған болуп, бу мақалини түркийидә яшаватқан уйғур зиялий миркамил қәшқири әпәнди язған.
Ихтиярий мухбиримиз арслан
2012-08-02
Share
Mirkamil-qeshqiriy-305.jpg Сүрәттә: миркамил қәшқири әпәндиниң йиғинда сөз қиливатқан көрүнүши. 2012-Йили авғуст, түркийә.
RFA/Arslan

Биз бу мақалини чөридигән асаста намайиш уқуми вә намайиш қилишниң әһмийити тоғрисида сөһбәт елип бардуқ.

Миркамил қәшқири әпәнди намайиш уқуми вә намайиш қилишниң әһмийити тоғрисида тохтилип мундақ деди:
‏- Намайиш дегән немә? намайиш зулумға вә наһәқчиликкә қарши товланған сада, зулум вә наһәқчиликни әсла қобул қилмайдиғанлиқини елан қилған җакар. Намайиш аҗизлар билән мәзлумларға нисбәтән залим һөкүмранларниң әпти бәширисини ечип ташлайдиған, ниқабини йиртип, пүтүн дуняға сазайи қилидиған әң өткүр қорал. Мустәмликигә қарши намайиш болса, бир дөләт пуқралириниң мустәмликигә қарши омумйүзлүк мәйданини бәлгиләйдиған вә азадлиқи үчүн һәр даим, һәр қандақ күрәштин янмайдиғанлиқини вә мустәмликигә қәтий баш әгмәйдиғанлиқини намаян қилидиған әмәлий күрәш. Мустәқиллиқ һәрикитигә тинимсизлиқ вә җушқун кәйпият бәхш етидиған ядролуқ амил. Өз нөвитидә йәнә шу милләт әзалириниң мустәмликигә қарши еңини өстүридиған, тәрбийиләп йетилдүридиған әң яхши мәктәп. Инсанниң һәр хил характери орунлаштурулған нерва системиси. Шуңа дунядики пүтүн һәрикәтләр намайиштин башланған. Тарихта намайиш билән башланмиған һечқандақ һәрикәт йоқ.

Миркамил қәшқири әпәнди намайишқа сәл қарап қатнашмайдиғанларни тәнқид қилип мундақ деди:
‏-Бир тәрәптә хитайлар, питникәшләрни ишқа селип намайиш қилғанниң немә пайдиси, консулға чиқип варқирап қойғанға иш һәл боламти, дегәндәк тәтүр тәшвиқ тарқитиш, чәтәлдикиләрниң виза рәсмийәтлирини асанлаштуруп берип, вәтәнгә кирип чиқиш тамасиға муптила қилиш арқилиқ кишиләрни намайишқа чиқмайдиған қилишқа, җүмлидин " пүтүн уйғурлар рази, наразилиқ билдүрүш пәқәтла төт бәш адәмниң иши" дегәнни испатлашқа тиришса, йәнә бир тәрәптин чәтәлләрдики хелий илғар зиялий, тәшвиқатчи, устаз, рәһбәрләрму сәл қарап намайишларға қатнашмай, бир һесабта билип билмәстин, хитайларниң депиға усул ойнимақта.

Миркамил қәшқири әпәнди сөзидә йәнә намайиш қилишниң мусулманлар үчүн бир ибадәт һесаблинидиғанлиқини илгири сүрүп мундақ деди:
‏-Әгәр биз хитайға қарши намайишларни һеч болмиғанда қаршилиқ көрситиш һәрикити яки зулумға сүкүт қилмаслиқ һәрикити дәп көридиғанла болсақ, у чағда бизниң бу қаришмиз йәни нийитимиз намайишни бир ибадәткә вә пәрз әйн қилинған җеһадқа айландүралайду, гәп бизниң намайишқа болған тонушимизда, уни зулумға қарши туруш һәрикити яки қорали дәп билишимиз яки билмәсликимиздә, әгәр шундақ тонушқа келидиғанла болсақ, у чағдичу?! биз мәйли ким уюштурған болушидин қәтийнәзәр чоқум қатнишидиған вә бир кишилик мәҗбурийитимни ада қилдим дәп, хушаллиқ һес қилалайдиған, чиқмаслиқни болса, зулумға қарши сүкүт қилиш қатарида көридиған болимиз.

Миркамил қәшқири әпәнди сөзидә йәнә, намайиш қилишниң дүшмәнгә қарши қоллинидиған әң өткүр қорал икәнликини тәкитләп мундақ деди:
‏-Бу һәқтә пәйғәмбәр әләйһиссаламниң "зулумға сүкүт қилған киши тилсиз шәйтандур" дегән мәшһур һәдисиму бар. Қисқиси һәммимиз яхши билимиз, чәтәлдә хитайға қарши уруш ачқили болидиған уруш мәйдани йоқ. Һазирқи дәврдә дүшмәнгә қаритидиған әң өткүр қоралму намайиштин ибарәт болуп кәлмәктә..... Мисир... Тунис..... Әмәлийәттиму чәтәлләрдә биз қилалайдиған, дүшмәнгә әң үнүмлүк зиян салайдиған һәрикитимиз вә қоралимизму намайиш қилиш, ләнәтләш, хитайниң әптә бәширисини ечип ташлаштин ибарәт. Әгәр буни қилиштинму қачсақ, дүшмәнниң көзигә сәт көрүнүп қилиштин, зийиниға учрап қилиштин қорқуп, гоя улардин келидиған азабни алланиң азаби билән охшаш орунға қойсақ, һәмдә бу қилмишимизни һекмәт тониға орап даналиқимизниң намайәндиси қилип көрситишкә урунсақ, у чағда алланиң азабини күтмәктин башқа чаримиз йоқ. Чүнки, бу хитайниң чәтәлләрдики һелә нәйрәңлириниң ишқа ешишини тезлаштуруп бәргәнликимиз болиду.... Дуняда бундақ мәнтиқсиз һекмәт болмайду. Мәнму хейим хәтәрдин қорқуп чиқмисам, башқисиму чиқмиса, хитайниң чәтәлләрдә қиливатқан һелә нәйрәңлири көз алдимизда ишқа ешип кетивәрсә, у чағда чәтәлләрдә биз залим хитайға қарши һеч иш қилмиған, җүмлидин зулумға қарши сада яңратмиған болуп қалмамдуқ, пәйғәмбәр әләйһиссаламниң тили бойичә, " зулумға сүкүт қилған тилсиз шәйтан"ға айланған болмамдуқ? иш пүтүнләй түгигән болмамду?

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт