"Türkistan kéchiliri" namliq kitab qayta neshrdin chiqti

1930-Yilliri Uyghur élide zalim, mustebitlerge qarshi élip bérilghan omumyüzlük xelq qozghilingi meghlup bolghandin kéyin, Uyghur inqilabchilarning köp qismi chet'ellerge hijret qilishqa mejbur bolup qalghan iken.
Ixtiyariy muxbirimiz ömerjan
2012-11-20
Share
turkistan-kechiliri-kitab-305.jpg Doktor nejib kilani yazghan "Türkistan kéchiliri" namliq meshhur romanining muqawisi.
RFA/Omerjan

Shu qatarda bir qanche yüzligen Uyghur inqilabchiliri se'udi erebistanigha bérip yerliship qalghanliqi melum.

Mundin 40-50yillar ilgiri misirliq meshhur islamiy yazghuchi doktor nejib kilani mekke mukerreme shehirige hej pa'aliyitini ada qilish üchün hazir bolidu. Shu künlerning biride mekke bazarlirining biride dukan ichip olturghan bir Uyghur bilen tonushup qalidu. Héliqi Uyghur dukandar özini "Sherqiy türkistanliqmen, ismim mustafa murad hezret" dep tonushturidu we 1930-yilliridiki xelq inqilabi heqqide tepsiliy sözlep béridu. Uning sözlep bergenlirini bir-birlep xatiriliwalghan doktor nejib kilani"Türkistan kéchiliri"namliq meshhur romanini yézip chiqidu.

"Türkistan kéchiliri" namliq bu roman ereb dunyasida Uyghurlarni we Uyghurlarning ana yurtini tonushturushta nahayiti zor rol oynighan bolup, islam dunyasida Uyghurlarni tonughanlarning tolisi ularni mushu roman sayisida tonughan dések ashuruwatqan bolmaymiz.

Romanning yéngi neshri heqqide

Mezkur roman ereb tilida bir qanche qétim neshr qilin'ghanning sirtida, türkchige terjime qilinip neshr qilin'ghan iken. Bu yil 2012-yili se'udi erebistanidiki wetenperwer ustaz sirajidin ezizining tirishchanliqi bilen bu roman misirda neshr qilinip tarqitildi.

Sirajiddin ezizi bilen söhbet

Se'udi erebistanining mekke mukerreme shehiride turushluq wetenperwer ustaz sirajiddin ezizi "Türkistan kéchiliri" namliq roman heqqide mundaq dédi:
‏- Mezkur roman islam we ereb dunyasida nahayiti meshhur bolghan bolup, uni chonglarla emes, belki yashlarmu köp oqughan iken. Her qandaq bir sorunda sherqiy türkistan mesilisi otturigha chiqsa, bezi ademler"Men bu romanni kichik waqtimda oqughantim"dep eske alidu. Men bilidighan ebu mensur dégen bir ereb ademge 8 yash waqtida dadisi bu romanni oqushni tewsiye qilghan iken. U kichik waqtida oqughan bolsimu untup ketken iken. Yéqinda sherqiy türkistan heqqide izdinish jeryanida hemmisi ésige kelgen. Bu adem hazir köp waqtini, hetta pütün hayatini Uyghurlarning mesilisige atap xizmet qilip kelmekte. Ötken yili shwétsiyide bir yighinda bolghantuq. Shu jayda bir meshhur alim "Biz sherqiy türkistanni 30-40 yildin köprek waqittin biri bilimiz, u hemishe bizning qelbimizde. Mundin 30 yil ilgiri pelestindiki meshhur mujahid ehmed yasin 'türkistan kéchiliri' dégen romanni basturup bizge tarqatqan. Biz shu waqittin biri sherqiy türkistanni bilimiz we uning xitay mustemlikiside qalghanliqini, uning islam dunyasining bir parchisi ikenlikini bilimiz" dédi. Bu kitabning ehmiyiti chong bolup, meyli tarixiy jehettin bolsun, meyli edebiy jehettin bolsun, zor ehmiyiti bar. Bu kitabni herkim oqup chiqishqa tégishlik. Bu tarixiy kitab bolsimu, u sherqiy türkistanning weziyitini xuddi hazir yézilghandek teswirlep bergen. Bu kitab 1000 nusxa bésilghan idi. Yene yéqinda 3000 nusxa bésishqa hazirliniwatidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.