Япончә китаб: "йипәк йолидики уйғур қиз-аяллириниң турмуши"

Японийә тоху нәшрияти тәрипидин японийиниң һәр қайси университетлиридики қиз-аял тәтқиқатчиларниң бирликтә охшимиған темиларда елип барған йипәк йолидики уйғур қиз-аяллири һәққидики тәтқиқат мақаллири нәшр қилинған.
Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2012-08-23
Share
uyghur-medeniyiti-qizi-osma-305.jpg "йипәк йолидики уйғур қиз-аяллириниң турмуши" китабниң муқависи. 2012-Йили авғуст, японийә.
RFA/Qutluq Haji

Мәзкур китаб нара қизлар университети, һйого маарип университети, осака шойин қизлар университети қатарлиқ университетларниң қиз-аял тәтқиқатчилири бирликтә елип барған тәтқиқатидур. Шундақла нара қизлар университетиниң оқутқучиси миясака ясуко ханимниң баш муһәррирликидә нәшр қилинған. Мәзкур китабқа җәмий йәттә нәпәр японийилик ханимларниң мақалиси киргүзүлгән болуп китабниң муқависиға бир уйғур қизиниң осма сиқиватқан көрүнүши билән йәнә бир мусулманчә кийинивалған уйғур қизлириниң рәңлик сүрәтлири берилгән.

Китабниң кириш сөз қисмида японийә нара университетидики миясака ясуко ханимниң бу тәтқиқат мақаллири һәққидә чүшәндүрүш бәргән болуп, тәтқиқат мақаллириниң апторлиридин тәшкил тапқан бир гуруппа тәтқиқат өмикиниң хитайдики йипәк йоли аталмиш шинҗаң уйғур аптоном райониниң шимали,җәнуби қатарлиқ йәрләрдики бир қисим шәһәрләрдә вә йеза-қишлақларда вә шундақла үрүмчидә тәкшүрүш вә тәтқиқат елип барғанлиқи билән биргә, уйғур аптоном райониниң җуғрапийилик җайлишиш әһвали, милләт тәркиби вә нопуси үстидә тохтилип бу қетимқи елип берилған бу тәтқиқатниң мәқсити уйғур қиз-аяллири билән япон қиз-аяллири һәққидә селиштурма тәтқиқат елип бериштин ибарәт икәнликини, йәни уйғур қиз-аяллириниң аилә турмуши, кийим-кечәклири, йемәкликлири, туралғу җайлири қатарлиқ темиларда елип берилғанлиқини әскәртиш билән биргә, бу қетимқи тәтқиқат гурупписиниң сәпириниң наһайити көңүллүк вә оңушлуқ болғанлиқини қәйт қилған.

Китаб җәмий йәттә бабтин тәркиб тапқан. Биринчи баб: уйғур миллитиниң аилә турмуши дегән темида болуп бу бабта миясак ясуко ханим йәни или уйғурлириниң бала туғулғучә болған арилиқтики туғут адәтлири вә шундақла пәрзәнт туғулғандин кейинки бөшүккә бөләш өрп-адити, пәрзәнт тәрбийилиши, кәнҗи оғулниң той қилғандин кейинму ата-аниси билән бирликтә турмуш вә һаят кәчүрүш адәтлириниң өзгәргәнлики, һәмишә қәйни анисини зиярәт қилип турушиниң зөрүрлүки, аилидики пәрзәнтләрниң ана тәрәп туғқанлириға көпрәк йеқин болуши вә шундақла аҗришиш нисбитиниң юқирилиқи тоғрисида тохталған. Ундин башқа йәнә бу бабта миясака ясуко ханим шинҗаң университетидики қиз оқуғучиларниң мәктәп һаяти һәққидә тохталған вә бу мақалисини уйғурниң мәдәнийити вә һаяти қәйәргичә давамлишалайду? дегән тема билән ахирлаштурған.

Иккинчи баб: җәнубий шинҗаңдики аилә турмуши дегән тема болуп, һйоги маарип университетиниң тәтқиқатчиси һаттори норико ханим җәнубтики уйғурларниң мәркизи шәһәрлиридин бири болған қәшқәрдә тәкшүрүш елип барған. Йәни қәшқәрдики уйғурлар, ислам вә қиз-аяллар, қәшқәрдики уйғурларниң аилә турмуши, никаһ вә аилә мунасивәтлири, уруқ-туғқандарчилиқ мунасивити вә оғул-қизлар маарипи қатарлиқ темиларда тохталған.

Үчинчи бабта болса, нара қизлар университетидин ивасаки масами ханим җәнубтики әнәниви кийим-кечәкләр һәққидә тохтилип йәни уйғур ханим-қизларниң узун чачлири, яғлиқ вә һиҗаблири, яришимлиқ һөсн түзәш гирим буюмлири, зибузиннәт буюмлири вә шундақла йипәк кийимлири, қиз-аялларниң қол һүнәрвәнчиликтики орни қатарлиқ темиларда әтраплиқ тәкшүрүш елип барған. Төтинчи бабта болса осака шойин қизлар университетидин масайо мурата ханим шималдики кийим-кечәкләр дегән темида издиниш елип барған вә у йәрдики қиз-аялларниң чач пасони, кийим-кечәклири алтун,күмүш вә қуран кәрим, әнәниви өрп-адәтләрниң өзгириши қатарлиқ мәсилиләр үстидә инчикә издәнгән вә бу бабниң ахириға уйғур тилидики зибузиннәт, һөсн түзәш буюмлири, кийим-кечәк, доппа вә аилә буюмлиридики уйғурчә сөзләр луғәт шәклидә япончә вә уйғурчә берилгән.

Бәшинчи бабта болса, нара қизлар университетидин наката риәко ханим уйғурларниң йемәк-ичмәк мәдәнийити һәққидә тохталған болуп,йәни уйғурларниң әнәниви таамлири, мевә йемәкликлири,чай мәдәнийити вә йемәк адити, алаһидә йемәкликләр қатарлиқ темиларда тохталған. Алтинчи бабта нара қизлар университетидин сәто акико ханим қәшқәрдики уйғурларниң туралғу өйлири вә турмуш адәтлири һәққидә тәпсилий тәкшүрүш елип барған болуп, қумлуқтики бу бостанлиқ шәһәрдики уйғурларниң һойла-арамлири, өй ичидики безәкләр, уйғурларниң қурулуш асаслири, қәдимий өй-имарәтләр, меһманларни қандақ күтүш, меһман-сарай өйлири, өй ичидики өйләрниң безилиши вә шундақла қәшқәр шәһәр ичидики кичик йезилар тоғрисидики темиларда тохтилип, әң ахирида гүлгә амрақ милләт дегән тема билән ахирлаштурған. Йәттинчи бабта нара қизлар университетидин кубо һироко ханим қәшқәрдики қишлиқ һаят вә һазирқи шәһәрдики өйләр дегән темида тохталған болуп, бу темида асаслиқи уйғур аптоном районниң һава килимати, қәшқәрдики қишлиқ һаят, қәшқәр шәһиригә селинған биналар вә шундақла ислам диний,уйғур миллити вә уйғур мәдәнийити һәққидә әтраплиқ тохтилип өткән. Мәзкур китабқа җәмий бир йүз тоқсан парчә уйғурларға аит рәңлик сүрәтләр бирликтә берилгән.

Мәзкур китабни оқуп тамамлиған оқурмәнләрдин бир ханим өз тәсиратини баян қилип мундақ деди: бу китаб, уйғурларниң мәдәнийити, өрп-адити аялларниң өз көзи билән көрүп тәкшүрүшидин кейин елип берилған тәтқиқат мақаллири болуп, мәзкур китаб чүшинишлик вә қизиқарлиқ йезилған, мән давамлиқ уйғурларға аит мушундақ китабларни яхши көримән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт