Yaponche kitab: "Yipek yolidiki Uyghur qiz-ayallirining turmushi"

Yaponiye toxu neshriyati teripidin yaponiyining her qaysi uniwérsitétliridiki qiz-ayal tetqiqatchilarning birlikte oxshimighan témilarda élip barghan yipek yolidiki Uyghur qiz-ayalliri heqqidiki tetqiqat maqalliri neshr qilin'ghan.
Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2012-08-23
Share
uyghur-medeniyiti-qizi-osma-305.jpg "Yipek yolidiki Uyghur qiz-ayallirining turmushi" kitabning muqawisi. 2012-Yili awghust, yaponiye.
RFA/Qutluq Haji

Mezkur kitab nara qizlar uniwérsitéti, hyogo ma'arip uniwérsitéti, osaka shoyin qizlar uniwérsitéti qatarliq uniwérsitétlarning qiz-ayal tetqiqatchiliri birlikte élip barghan tetqiqatidur. Shundaqla nara qizlar uniwérsitétining oqutquchisi miyasaka yasuko xanimning bash muherrirlikide neshr qilin'ghan. Mezkur kitabqa jem'iy yette neper yaponiyilik xanimlarning maqalisi kirgüzülgen bolup kitabning muqawisigha bir Uyghur qizining osma siqiwatqan körünüshi bilen yene bir musulmanche kiyiniwalghan Uyghur qizlirining renglik süretliri bérilgen.

Kitabning kirish söz qismida yaponiye nara uniwérsitétidiki miyasaka yasuko xanimning bu tetqiqat maqalliri heqqide chüshendürüsh bergen bolup, tetqiqat maqallirining aptorliridin teshkil tapqan bir guruppa tetqiqat ömikining xitaydiki yipek yoli atalmish shinjang Uyghur aptonom rayonining shimali,jenubi qatarliq yerlerdiki bir qisim sheherlerde we yéza-qishlaqlarda we shundaqla ürümchide tekshürüsh we tetqiqat élip barghanliqi bilen birge, Uyghur aptonom rayonining jughrapiyilik jaylishish ehwali, millet terkibi we nopusi üstide toxtilip bu qétimqi élip bérilghan bu tetqiqatning meqsiti Uyghur qiz-ayalliri bilen yapon qiz-ayalliri heqqide sélishturma tetqiqat élip bérishtin ibaret ikenlikini, yeni Uyghur qiz-ayallirining a'ile turmushi, kiyim-kéchekliri, yémeklikliri, turalghu jayliri qatarliq témilarda élip bérilghanliqini eskertish bilen birge, bu qétimqi tetqiqat guruppisining sepirining nahayiti köngüllük we ongushluq bolghanliqini qeyt qilghan.

Kitab jem'iy yette babtin terkib tapqan. Birinchi bab: Uyghur millitining a'ile turmushi dégen témida bolup bu babta miyasak yasuko xanim yeni ili Uyghurlirining bala tughulghuche bolghan ariliqtiki tughut adetliri we shundaqla perzent tughulghandin kéyinki böshükke bölesh örp-aditi, perzent terbiyilishi, kenji oghulning toy qilghandin kéyinmu ata-anisi bilen birlikte turmush we hayat kechürüsh adetlirining özgergenliki, hemishe qeyni anisini ziyaret qilip turushining zörürlüki, a'ilidiki perzentlerning ana terep tughqanlirigha köprek yéqin bolushi we shundaqla ajrishish nisbitining yuqiriliqi toghrisida toxtalghan. Undin bashqa yene bu babta miyasaka yasuko xanim shinjang uniwérsitétidiki qiz oqughuchilarning mektep hayati heqqide toxtalghan we bu maqalisini Uyghurning medeniyiti we hayati qeyergiche dawamlishalaydu? dégen téma bilen axirlashturghan.

Ikkinchi bab: jenubiy shinjangdiki a'ile turmushi dégen téma bolup, hyogi ma'arip uniwérsitétining tetqiqatchisi hattori noriko xanim jenubtiki Uyghurlarning merkizi sheherliridin biri bolghan qeshqerde tekshürüsh élip barghan. Yeni qeshqerdiki Uyghurlar, islam we qiz-ayallar, qeshqerdiki Uyghurlarning a'ile turmushi, nikah we a'ile munasiwetliri, uruq-tughqandarchiliq munasiwiti we oghul-qizlar ma'aripi qatarliq témilarda toxtalghan.

Üchinchi babta bolsa, nara qizlar uniwérsitétidin iwasaki masami xanim jenubtiki en'eniwi kiyim-kéchekler heqqide toxtilip yeni Uyghur xanim-qizlarning uzun chachliri, yaghliq we hijabliri, yarishimliq hösn tüzesh girim buyumliri, zibuzinnet buyumliri we shundaqla yipek kiyimliri, qiz-ayallarning qol hünerwenchiliktiki orni qatarliq témilarda etrapliq tekshürüsh élip barghan. Tötinchi babta bolsa osaka shoyin qizlar uniwérsitétidin masayo murata xanim shimaldiki kiyim-kéchekler dégen témida izdinish élip barghan we u yerdiki qiz-ayallarning chach pasoni, kiyim-kéchekliri altun,kümüsh we qur'an kerim, en'eniwi örp-adetlerning özgirishi qatarliq mesililer üstide inchike izden'gen we bu babning axirigha Uyghur tilidiki zibuzinnet, hösn tüzesh buyumliri, kiyim-kéchek, doppa we a'ile buyumliridiki Uyghurche sözler lughet sheklide yaponche we Uyghurche bérilgen.

Beshinchi babta bolsa, nara qizlar uniwérsitétidin nakata ri'eko xanim Uyghurlarning yémek-ichmek medeniyiti heqqide toxtalghan bolup,yeni Uyghurlarning en'eniwi ta'amliri, méwe yémeklikliri,chay medeniyiti we yémek aditi, alahide yémeklikler qatarliq témilarda toxtalghan. Altinchi babta nara qizlar uniwérsitétidin seto akiko xanim qeshqerdiki Uyghurlarning turalghu öyliri we turmush adetliri heqqide tepsiliy tekshürüsh élip barghan bolup, qumluqtiki bu bostanliq sheherdiki Uyghurlarning hoyla-aramliri, öy ichidiki bézekler, Uyghurlarning qurulush asasliri, qedimiy öy-imaretler, méhmanlarni qandaq kütüsh, méhman-saray öyliri, öy ichidiki öylerning bézilishi we shundaqla qeshqer sheher ichidiki kichik yézilar toghrisidiki témilarda toxtilip, eng axirida gülge amraq millet dégen téma bilen axirlashturghan. Yettinchi babta nara qizlar uniwérsitétidin kubo hiroko xanim qeshqerdiki qishliq hayat we hazirqi sheherdiki öyler dégen témida toxtalghan bolup, bu témida asasliqi Uyghur aptonom rayonning hawa kilimati, qeshqerdiki qishliq hayat, qeshqer shehirige sélin'ghan binalar we shundaqla islam diniy,Uyghur milliti we Uyghur medeniyiti heqqide etrapliq toxtilip ötken. Mezkur kitabqa jem'iy bir yüz toqsan parche Uyghurlargha a'it renglik süretler birlikte bérilgen.

Mezkur kitabni oqup tamamlighan oqurmenlerdin bir xanim öz tesiratini bayan qilip mundaq dédi: bu kitab, Uyghurlarning medeniyiti, örp-aditi ayallarning öz közi bilen körüp tekshürüshidin kéyin élip bérilghan tetqiqat maqalliri bolup, mezkur kitab chüshinishlik we qiziqarliq yézilghan, men dawamliq Uyghurlargha a'it mushundaq kitablarni yaxshi körimen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet