Eljezire: "Uyghur kürishining aldinqi sépide orun tutqan türmidiki xelq naxshichisi"

Muxbirimiz erkin
2019-03-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikadiki Uyghur ziyaliysi, pa'aliyetchi turdi ghoja 16‏-mart küni "Eljezire" téléwiziye qanilining torida maqale élan qilip, ataqliq naxshichi abduréhim héytning mesilisi Uyghur herikitining burulush nuqtisi bolup qalghanliqini bildürgen.

Uning ilgiri sürüshiche, yillardin béri b d t ning yaki Uyghurlarning xitayni jawabkarliqqa tartish heqqidiki doklat we guwahliqliri, hetta b d t ning yéqinqi doklatimu ünümge érishelmigen. Bulargha qarita xitay hökümiti birer qedemmu arqigha chékinip qoymighan yaki milyonlighan insanning hayatini xarab qilipmu héchqandaq wijdan azabi tartip baqmighan.

Biraq, turdi ghoja "Uyghur kürishining aldinqi sépidin orun alghan türmidiki xelq naxshichisi" serlewhilik maqaliside, abduréhim héytning ötken ayda élan qilin'ghan widiyosi yuqiriqi weziyetning burulush nuqtisigha aylan'ghanliqini bildürgen.

Ötken ayda türkiye ijtima'iy taratqulirida abduréhim héytning türmide ölgenlikige da'ir uchurlar tarqalghan. Arqidinla türkiye tashqi ishlar ministirliqi bayanat élan qilip, xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisini qattiq tenqid qilghan idi. Türkiyening bayanatidin ikki kün kéyin xitay hökümiti abduréhim héytning türmidiki widiyosini élan qilip, uning hayat ikenlikini jakarlighan.

Abduréhim héytning widiyosi zor ghulghula qozghap, xelq'arada "Menmu Uyghur" herikitining qozghilishigha seweb bolghan idi.

Turdi ghoja maqaliside, xitay hökümiti abduréhim héytning widiyosini élan qilip, türkiyening tenqidini ret qilghan bolsimu, lékin bu widiyoning muhajirettiki Uyghurlargha zor ilham bérip, ularning ijtima'iy taratqularda xitayni uruq-tughqanlirining aqiwitige da'ir delillerni élan qilishqa chaqirish herikitige aylan'ghanliqini bildürgen.

Turdi ghojining ilgiri sürüshiche, abduréhim héytning yangraq awazi, heyran qatarliq dutar chélish mahariti pewqul'adde ésil, naxsha tékistliri tesirlik bolup, bu jehette uni Uyghurlarning bab dilani déyishke bolsimu, lékin u téximu köp nersilerdin dérek béridiken.

U mundaq deydu: "Halbuki, u türmide bolsimu, lékin istibdat hakimiyetning astida özining medeniyet kimlikini qoghdap qélish üchün küresh qiliwatqan pütün Uyghurlargha nisbeten u bir ülge. U peqetla bir xelq naxshichisi emes, belki öz xelqi bilen mürini-mürige tirep, küreshning aldinqi sépide küchlük düshmen'ge qarshi turuwatqan bir simwoldur".

Toluq bet