Американиң хитайда турушлуқ баш әлчиси тибәтни зиярәт қилиду

Мухбиримиз әркин
2019-05-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Американиң бейҗиңда турушлуқ баш әлчиси тәрий бранстадниң бу һәптә ичидә тибәтни зиярәт қилидиғанлиқи елан қилинди.

Бранстадниң зиярити америка-хитай сода сөһбити мәғлуп болуп, икки дөләт мунасивити кәскинлишип кәткән бир мәзгилгә тоғра кәлгән. Бу, америка баш әлчисиниң 2015‏-йилдин бери тунҗи қетим зиярәт қилишидур. Буниң алдида америка дөләт мәҗлиси «тибәт саяһәт қануни» мақуллиған болуп, бу қанунда чәтәлликләрниң тибәтни зиярәт қилишини чәкләш буйруқни иҗра қиливатқан хитай әмәлдарлириға америка визиси беришни рәт қилиш тәләп қилинған иди. Америка әлчиханисиниң баянатчиси ройтерс агентлиқиға әвәткән язма баянатида, «бу зиярәт баш әлчиниң йәрлик рәһбири кишиләр билән учришип, диний әркинлик чәклимиси, тибәт мәдәнийити вә тилини қоғдаш җәһәтләрдики әндишисини күнтәртипкә қоюши үчүн бир пурсәт» дейилгән. Әлчихана баянатчисиниң билдүрүшичә, нөвәттә бранстад чиңхәй вә тибәткә қошна районларни зиярәт қиливатқан болуп, бу җәрянда у йәрлик әмәлдарлар билән сөһбәт өткүзидикән, шуниңдәк диний вә мәдәний ядикарлиқ орунлирини зиярәт қилидикән.

Америка баш әлчисиниң тибәт зиярити хитай һөкүмити 2 милйондәк уйғур, қазақ вә башқа мусулман түркий хәлқләрни йиғивелиш лагерлириға қамап, уларниң тили, мәдәнийити, диний етиқади вә турмуш усулини омумйүзлүк чәкләшкә киришкән, шуниңдәк америка-хитай сода сөһбити мәғлуп, болуп, икки дөләт мунасивити кәскинлишип кәткән бир мәзгилдә елип берилди. Трамп һөкүмити хитайниң уйғур районидики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини қаттиқ тәнқид қилип кәлгән болсиму, лекин һазирға қәдәр җазалаш механизмини ишқа салмиған. Шу мунасивәт билән трамп һөкүмити вә америка дөләт мәҗлиси хитайниң уйғур районидики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини җазалаш, уйғур кишилик һоқуқ қанунини тезрәк мақуллаш һәққидики күчлүк бесимға учрап кәлди. Хитай ташқи ишлар министирлиқи баянатчиси лу каң дүшәнбә күни бранситадниң зияритидә тибәттики зор өзгиришләрни көридиғанлиқини тәкитләп, лекин униң «бир тәрәплимилик һөкүмләр» дә болмаслиқини үмид қилидиғанлиқини илгири сүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт