Amérika tashqi ishlar ministirliqi kamile wahitni qoyup bérishke tekrar chaqirdi

Washin'gtondin muxbirimiz jewlan teyyarlidi
2023.09.05

Amérika tashqi ishlar ministirliqi 9-ayning 3-küni tiwittér (X) da uchur yollap, ötken yil 12-ayda xitay da'iriliri teripidin tutqun qilin'ghan kamile wahitni qoyup bérishke chaqirghan.

Dunyawi tesirge ige ijtima'iy alaqe tori tiwittérda élan qilin'ghan bu chaqiriqta mundaq déyilgen: “Bügün kamile wahitning 20 yashqa kirgen tughulghan küni. Bu qutluq künni u türmide emes, belki öz a'ilisi we uniwérsitéttiki dostliri bilen ötküzüshi kérek idi. Biz xitay kommunist partiyesini kamilening insanliq hoquqi we erkinlikige hörmet qilishqa, naheq qamalghan kishilerni derhal we shertsiz qoyup bérishke chaqirimiz” .

Amérika tashqi ishlar ministirliqi kamile wahitning tutqun qilish mesilisige izchil köngül bölüwatqan bolup, bu yil 4-ayning 20-küni roza héyt munasiwiti bilen tiwittérda mexsus yazma élan qilip, xitay da'iriliridin kamile wahitni shertsiz qoyup bérishke chaqirghanidi.

Radiyomiz muxbirining éniqlishiche, kamile wahit xénendiki shangchyu sana'et institutining oqughuchisi bolup, 2022-yili12-dékabir qolgha élin'ghan we ‛ashqunluqni terghib qilish‚ jinayiti bilen 3 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanidi. Kamile wahit xitayning ijtima'iy alaqe supisi bolghan ündidarda xitaydiki namayish toghrisidiki sin körünüshini hembehirligenliki üchün tutulghan bolup, hazir qeshqerdiki mush ayallar türmiside qamaqliq iken.

Ötken yil 11-ayda ürümchide yüz bergen ot apiti paji'esidin kéyin, ürümchi we xitayning 10 nechche shehiride “Yuqumni nölge chüshürüsh” qamal siyasitige qarshi namayish élip bérilghan bolup, bu namayishqa qatnashqan xitay yashlirining tutulup soraq qilin'ghanliqi melum bolghanidi. Emma xitay da'iriliri kamile wahitni “Namayish heqqide widiyo tarqatti” dégen erzimes bahane bilen éghir jazalighan.

Bu yil 8-ayning 25-küni, xelq'ara kechürüm teshkilati kamile wahit heqqide mexsus bayanat élan qilip, xitay da'iriliridin uni qoyup bérishni telep qilghanidi.

Ular bayanatida, Uyghurlar we bashqa türkiy xelqlerning jem'iyette boluwatqan ishlargha pikir bayan qilish hoquqining yoqluqini, eger ipadilep qalsa xitay hökümiti teripidin naheq we éghir usulda jazalinidighanliqini qattiq eyibligenidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.