Amérika mu'awin prézidénti xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisini yene eyiblidi

2019-07-19
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikining mu'awin prézidénti mayk pens washin'gtonda ötküzülgen bir xelq'ara yighinda xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisini eyiblep, xitay bilen bolghan söhbiti qandaq bolsa bolsun amérikining diniy erkinlikni qoghdaydighanliqini bildürgen.

Mayk pens yéqinqi ikki kün ichide xitayning Uyghurlarni keng kölemlik basturup, 2 milyondek Uyghur we bashqilarni yighiwélish lagérlirigha qamighanliqini tenqidligen amérika siyasiy sehnisidiki eng hoquqluq 3 erbabning ichidiki 2‏-kishidur. Buningdin bir kün awwal amérika siyasiy sehnisidiki 3‏-hoquqluq erbab, amérika awam palata re'isi nensi pélosi xitayning Uyghurlarni basturghanliqini tenqidligen. U, Uyghur aptonom rayonluq partkom sékrétari chén chü'en'goni jazalash kéreklikini bildürgenidi.

Mu'awin prézidént mayk pens yuqiriqi sözlerni8‏-iyul küni washin'gtonda ötküzülgen xelq'ara diniy erkinlikni ilgiri sürüsh ministirlar yighinining yépilish murasimida sözligen nutqida tekitligen. U, "Shinjangda kommunistik partiye Uyghurlarni öz ichige alghan bir milyondin artuq musulmanni yighiwélish lagérlirigha qamidi. Ular bu orunlarda toxtawsiz ménge yuyushqa tutulmaqta" dégen. Mayk pens sözide yene, xitay kompartiyesining tibet buddistlirini we xitay xristyanlirini basturuwatqanliqini eyiblep mundaq dégen: "Nöwette amérika xitay bilen bolghan soda munasiwitimiz heqqide söhbet élip barmaqta. Lékin bizning béyjing bilen bolghan soda söhbitimiz qandaq bolsa bolsun siler shuningdin xatirjem bolunglar, amérika xelqi xitaydiki her xil diniy étiqadtiki xelqlerning teripide turidu".

Amérika tashqi ishlar ministirliqining sahibxaniliqida ötküzülgen bu yighinda Uyghur mesilisi nuqtiliq mesile bolghan. Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo yighinda xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisini "Esirning déghi" dep eyibligen. Pompéyo we pensning sözi xitay hökümitini qattiq bi'aram qilghan. Xitay hökümiti 19‏-iyul küni "Tengritagh tori" da Uyghur rayonidiki bir qisim Uyghur, qazaq ziyaliylirini we diniy ölümalirini mayk pompéyogha imzaliq ochuq xet élan qildurup, mezkur rayonda bir milyondin artuq musulmanning yighiwélish lagérlirigha qamalghanliqi, Uyghur medeniyiti we islam étiqadigha qarita sistémiliq yoqitish élip bériwatqanliqini ret qilghan. Hökümetning rayonda "Kespiy maharet terbiyelesh merkezliri" ni qurup, radikalliq we térrorluqning tesirini tazlawatqanliqini ilgiri sürgen.

Toluq bet