Америка ташқи ишлар министирлиқи: "шинҗаңдики мусулман диний вә етник тәркиби сәвәблик дәпсәндә қилинмақта"

Мухбиримиз әркин
2019-06-21
Share

Америка ташқи ишлар министирлиқи 21‏-июн күни өзиниң йиллиқ хәлқара диний әркинлик доклати елан қилип, хитайниң уйғур районидики мусулманларни бастуруватқанлиқини қаттиқ тәнқид қилди. Доклатта, тунҗи қетим уйғур райониға макав (авмен), хоңкоң, тибәт қатарида айрим орун берилгән болуп, униңда уйғурлар дуч келиватқан диний бастуруш әтраплиқ баян қилинған. Доклатта қәйт қилинишичә, уйғур райониға айрим орун берилишидә мәзкур райондики диний әркинлик учраватқан дәпсәндичиликниң көлими вә еғирлиқи көздә тутулғаникән. Доклатта, "һәр хил таратқулар вә аммиви тәшкилатлар һөкүмәтниң 800 миңдин 2 милйонғичә уйғур, қазақ вә башқа мусулман милләт әзалирини тутқун қилип, тутуп туруш орунлириға қамиғанлиқини пәрәз қиливатқанлиқи, уларниң 2017‏-йили 4‏-айдин бери диний вә етник тәркиби сәвәблик бу орунларда из-дерәксиз йоқитишқа, қийин-қистаққа, җисманий хорлашқа, узун муддәт тутуп турушқа дучар болуватқанлиқи" билдүрүлгән.

Доклатта йәнә тутқунларниң ичидә өлүп кетиватқанларниң барлиқи, даириләрниң кәң көләмдә зиянлиқ бихәтәрлик вә тәқибләш тәдбирлирини йолға қоюп, шәхсләрниң диний етиқади вә ибадитигә даир учурларни йиғип кәлгәнлики тәкитләнгән. Доклатта қәйт қилинишичә, "хитай һөкүмити бөлгүнчилик, террорлуқ вә ашқунлуқ мәсилисидики әндишилирини илгири сүрүп, шинҗаңдики мусулманларниң диний ибадитини чәкләшни қанунлаштурмақта вә иҗра қилмақта" икән. 

Америка ташқи ишлар министири майк помпейо 21‏-июн күни өткүзгән ахбарат йиғинида өзиниң бәзи уйғурлар билән көрүшкәнликини билдүрүп: "әпсуски, хитайдики уйғурларниң мутләқ көп қисминиң өз кәчмишини ипадиләш пурсити йоқ. Шуңа биз шинҗаңда диний әркинлик учраватқан дәпсәндичиликниң көлими вә еғирлиқини көздә тутуп, бу доклатниң хитайға алақидар қисмида шинҗаңға алаһидә орун айридуқ. Шу арқилиқ бу дәпсәндичиликкә сүкүт қилинмайдиғанлиқини ипадилидуқ" дегән. 

Бу, америка һөкүмитиниң йеқинқи 24 саәт ичидә арқа-арқидин икки доклат елан қилип, уйғур мәсилисидә хитайни қаттиқ тәнқид қилишидур. Униң 20-июн күни елан қилған адәм әткәсчилики һәққидики доклатида, хитайниң лагердики уйғур тутқунлирини мәҗбури әмгәккә селиватқанлиқи тәнқидләнгән иди.

Америка һөкүмитиниң диний әркинлик доклатида йәнә, уйғурларниң ишқа орунлишиш вә тиҗарәт ишлирида еғир иҗтимаий кәмситишкә учраватқанлиқи, уйғур районида уйғурлар билән хитай оттурисидики җиддийлик давамлишиватқанлиқи тәкитләнгән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт