"Washin'gton pochtisi" géziti: "Xitay Uyghur diyarida yuqiri téxnikiliq basturush sistémisini qollanmaqta"

Muxbirimiz sada
2018-09-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Tünügün, yeni 17-séntebir küni "Washin'gton pochtisi" géziti bash maqale élan qilip, xitay hökümitining Uyghur aptonom rayonida yuqiri téxnikiliq nazaret qilish sistémisini qolliniwatqanliqini qattiq eyiblidi.

Maqalide xitay hökümitining 2014-yilidin buyan Uyghur aptonom rayonida yashawatqan 23 milyon ahalige, bolupmu rayonning asasliq yerlik ahalisi bolghan 11 milyon nopusluq Uyghur millitige yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisi turghuzup chiqqanliqi, yeni ularning DNA qan ewrishkisi, köz qarichuqi, awaz tipi we yüz qurulmisi qatarliq bi'ologiyelik matériyallirini toplighanliqi, buning kelgüside téximu xeterlik bolghan basturush hem kontrol qilish torigha yol achidighanliqi ilgiri sürülgen.

Maqalide yene kishilik hoquqni közitish teshkilatining Uyghurlar heqqidiki doklatidin neqil keltürülüp, xitay hökümitining Uyghur aptonom rayonida "Gheyriy xitay alahidilikige ige héchqandaq bir milliy kimlikning iznaliri" ni qoymasliqqa urunuwatqanliqi tilgha élin'ghan. Maqalide Uyghur diyaridin kelgen 58 kishi bilen ötküzgen söhbet arqiliq rayonda 1966-yilidin 1976-yilighiche dawamlashqan "Medeniyet zor inqilabi" mezgilidimu körülüp baqmighan ghayet zor kishilik hoquq depsendichiliki sanap ötülgen.

Maqalide yene xitay hökümitining özi qurghan "Uniwérsal meshghulat supisi" arqiliq kishilerning uchurlirini toplap, ularni bixeterlik jehettin derijige turghuzup, shu arqiliq saqchigha yaki lagérgha yollinidighan kishilerning tizimlikini tüzüp chiqidighanliqi bayan qilin'ghan.

Maqalide mundaq déyilgen: "Egerde shi jinping hakimiyiti dunyada körünerlik qarshiliqqa uchrimighan ehwalda bu xil 'orwélche basturush endizisi' xitayda omumlishipla qalmastin, belki yene xitaygha oxshash bashqa mustebit döletlergimu éksport qilinishi mumkin".

Toluq bet