Awstraliye géziti: "Xitayning irqiy ayrimichiliqigha qarshi awazimizni yükseldürüshimiz shert"

Muxbirimiz erkin
2018-09-10
Élxet
Pikir
Share
Print

Awstraliyelik mutexessis dirk fon dér kley "Awstraliye géziti" de maqale élan qilip, awstraliye xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan irqiy ayrimichiliqigha qarshi awazini yükseldürüshi kéreklikini bildürdi.

Uning ilgiri sürüshiche, xitay awstraliye puqralirigha tehdit séliwatqan bundaq ehwalda uning xitaygha yumshaq pozitsiye tutushi aqmaydiken. Mezkur maqale awstraliyediki Uyghurlar awstraliye parlaméntining Uyghur rayonidiki lagérlarda taqash heqqide xitaygha bésim ishlitishini telep qilip, imza toplash herikiti qozghighan bir mezgilde élan qilin'ghan.

Dirk fon dér kley "Biz xitayning irqiy ayrimichiliqigha qarshi awazimizni yükseldürüshimiz kérek" serlewhilik maqaliside ilgiri sürüshiche, awstraliye 20 yildin béri xitay bilen kishilik hoquqni yeng ichide sözlishish yolini tallap kelgen bolup, lékin hazir xitayning kishilik hoquqni depsende qilishi qorqunchluq derijige bérip yetken.

Dirk fon dér kley maqaliside, eng éghir kishilik hoquq depsendichilikining Uyghur rayonida yüz bériwatqanliqi, xitayning bu rayondiki musulmanlargha qarshi irqiy ayrimichiliq programmisini ijra qiliwatqanliqini eskertip, awstraliyelik siyasetchilerning buninggha qarshi turushi kéreklikini tekitligen.

Maqalida, xitay kompartiyesining bir milyondek musulman Uyghur we qazaqni sotsiz we qerelsiz türde jaza lagérlirigha qamighanliqi, hazirgha qeder peqet bir qanche kishiningla qoyup bérilgenliki, nurghun kishilerning bu lagérlarda ölgenliki eskertilip, döletning yene "Keng kölemlik jeset köydürüsh zawutlirini séliwatqanliqi, ölgenlerni en'eniwi qa'idiler boyiche depne qilishni ret qiliwatqanliqi" tekitlen'gen.

Maqalida yene mundaq déyilgen: "Jaza lagérlirining sirtidiki 10 milyondek Uyghur we qazaq puqrasi ochuq türmide yashimaqta. Uyghurlarning qedemde bir kimliki tekshürülüp turidu. Hökümet yene xitay kadirlirini éri we perzenti tutqun qilin'ghan Uyghur, qazaq a'ililirige orunlashturup, ata-anisi tutqun qilin'ghan balilar döletning yétimxanilirigha yollanmaqta".

Drik fon dér kley yene, xitay dölet bixeterlik organlirining chet'eldiki Uyghurlargha tehdit sélip, ularni jasusluq qilishqa qistaydighanliqi, awstraliyediki Uyghurlarning endishe ichide yashaydighanliqini eskertip: "Awstraliyening yeng ichi diplomatiyesi aqmidi. Süküt qilish xitayning awstraliyediki Uyghurlargha zomigerlik qilishi, kompartiyening ulargha zorawanliq qilishini qobul qilghanliq bolidu" dégen.

Toluq bet