Awstraliye-yaponiye déngiz mudapi'e munasiwitining küchiyishi xitay üchün némilerdin dérek béridu?

Muxbirimiz eziz
2022.01.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Yéqinqi mezgillerde tashqi dunyadiki közetküchilerning diqqitini qozghawatqan bir muhim tereqqiyat awstraliye bilen yaponiye otturisidiki déngiz mudapi'esini merkez qilghan hemkarliq munasiwitining yéngi pellige yüksilishi boluwatqanliqi melum. “Awstraliye istratégiyelik siyaset instituti” ning ijra'iye diréktori pétir jénnings imzasida 5-yanwar élan qilin'ghan bu heqtiki obzor maqaliside bu mesile nuqtiliq muhakime qilinidu.

Aptorning qarishiche, awstraliyening tashqi dunyadiki köpligen döletler bilen istratégiyelik hemkarliq munasiwiti bolsimu, bularning köp qismi peqet munasiwetlik ministirliq da'irisi bilenla cheklinip kelgen. Emma awstraliye bash ministiri skot morrison bilen yaponiye bash weziri fumi'o kishidaning widyoloq söhbiti bu da'iridin halqip ketken. Chünki buningda her ikki terepke munasiwetlik chongqur istratégiyelik munasiwet tori berpa qilish muhim orun igiligen.

Maqalida körsitilishiche, bu qétimliq söhbette ikki dölet rehberliri qarshi terepning déngiz yüzidiki mudapi'e nuqtilirigha erkin kirip-chiqish kélishimi tüzüsh heqqide muzakirileshken. Bu boyiche bolghanda her ikki terep qarshi terepning herbiy eslihe nuqtilirigha, portlirigha, quruqluq bazilirigha we teminat yötkesh nuqtilirigha erkin kirip chiqsa bolidiken. Shundaqla ikki terepning su asti paraxotliri we bashqa urush paraxotliri zörür tépilghanda qarshi terepning portliridin paydilansa bolidiken.

Aptorning qarishiche, démokratiye asasidiki bu ikki döletning rayon bixeterliki mesiliside bu derijide hemkarliq ornitishi xitay üchün bekmu küchlük signal hésablinidiken. Chünki xitay hökümiti izchil sherqiy jenubiy asiya rayonini dunya démokratiyesidin ayrip tashlap, mezkur rayon döletliri otturisidiki hemkarliq munasiwitini mumkin qeder eng töwen chekke chüshürüshke urunup kelgen iken. Awstraliye bilen yaponiye otturisidiki mudapi'e hemkarliqi bolsa xitayning bu urunushlirini chekleshte küchlük rol oynaydiken.

Yene bir yaqtin alghanda awstraliye bilen yaponiyening dölet menpe'eti birdek amérika hökümitining hindi-tinch okyan rayonining bixeterlik ishlirigha dawamliq qol tiqip turushini isteydiken. Amérika prézidénti jow baydénmu izchil öz ittipaqdashlirining bixeterlik mesiliside tirishchanliq körsitip turushini xalaydiken. Bundaq ehwalda awstraliye bilen yaponiye otturisidiki bu xil hemkarliq amérika hökümitining bu rayonning ishlirigha arilishishini zörür asaslar bilen temin étidiken. Amérika, yaponiye we awstraliye otturisida rawajlinidighan bu xildiki hemkarliq bolsa bu rayonda bash kötiriwatqan xitay hakimmutleqliqini chekleshte, shundaqla xitayning bu rayondiki yétekchi küch boluwélish arzusini tosushta zor ehmiyetke ige iken.

Axirqi bir muhim nuqta bolsa awstraliye yillardin béri izchil yaponiyening eng muhim énérgiye import qilish menbesi bolup kelgeniken. Bolupmu 2020-yilining özidila awstraliyening suyuqlandurulghan gaz we kömür éksporti yaponiyedin az dégendimu 34 milyard amérika dolliriliq kapital élip kelgen bolup, awstraliyening hidrogén mehsulatliri yaponiyening kelgüsidiki muhim énérgiye menbesi hésablinidiken. Ikki dölet otturisidiki mudapi'e hemkarliqining küchiyishi bu xil énérgiye ékisportining téximu ashidighanliqidin bésharet béridiken. Bu bolsa xitayning awstraliyedin kömür qatarliq énérgiye mehsulatlirini import qilishni toxtitishi arqisida kélip chiqqan üzükchilikni toldurushta muhim rol oynaydiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.