Elison nirula: xitayning Uyghurlarni qebih basturushi b d t ning eyibini échip berdi

Muxbirimiz jewlan
2022.07.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Kanadadiki ridimér uniwérsitétida xelq'ara munasiwet we tarix oquwatqan oqughuchi elison nirula “Közitish nuqtisi” torida maqale élan qilip, xitayning Uyghurlarni qebihi usulda basturushi téxiche dawamlishiwatqan ehwalda birleshken döletler teshkilatining uni toxtitishta héchqanche rol oyniyalmighanliqini, irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqan Uyghurlar bilen rohin'ga musulmanlirigha ikki xil közde qarighanliqini otturigha qoyghan.

U bu maqaliside mundaq dep yazghan: “Birleshken döletler teshkilatining inawiti gerche yuqiri bolsimu, insaniyetke qarshi ötküzülüwatqan jinayetke mu'amile qilish we uni bir terep qilish jehette eng tüp xataliqqa yol qoydi. Mesilen, mezkur teshkilatning birmida ziyankeshlikke uchrighan rohin'ga musulmanlirigha tutqan mu'amilisi bilen xitayda qebih basturulghan Uyghur musulmanlirigha tutqan mu'amilisi we qayturghan inkasi roshen sélishturma hasil qildi”.

Uning bayan qilishiche, birleshken döletler teshkilati rohniga musulmanlirining ziyankeshlikke uchrash ehwalini igilesh üchün musteqil tekshürüsh ömiki ewetken؛ bu ömek 2019-yil bir doklatni élan qilip, 600 mingdin köp rohin'ga musulmanlirining sistémiliq qirghin qilin'ghanliqi we irqiy qirghinchiliq wehimisi astida yashaydighanliqini dunyagha jakarlighan. Netijide birma hökümitining “Irqiy qirghinchiliqning aldini élish we uni jazalash ehdinamisi” gha xilapliq qilghanliqi éniqlinip, xelq'ara sotqa yollan'ghan. Emma xitay hökümiti nechche on yildin béri Uyghur musulmanlirigha izchil zulum sélip, keng kölemlik lagér qurup, yoshurun qirghinchiliq yürgüzüwatsimu birleshken döletler teshkilati peqet xitay hökümitige “Kishilik hoquqqa ri'aye qilish” toghruluq bayanatname élan qilghandin bashqa ish qilmighan؛ tekshürüsh xadimliri Uyghur rayonigha kireligen bolsimu, heqiqiy ehwalni tekshürelmigen we téxiche birer doklatni élan qilalmighan.

Elisun nirula b d t ning tüzülmisidiki kemchilikni körsitip ötken: xitay b d t xewpsizlik kéngishidiki 5 da'imiy ezaning biri bolghini üchün, Uyghurlar uchrawatqan irqiy qirghinchiliqqa munasiwetlik her qandaq qarar xitayning bir awazi bilen ötmeydu. Uningdin bashqa, xelq'ara jinayi ishlar sotimu xitaygha qarshi birer heriket qollinishqa amalsiz, chünki xitay bu teshkilatning bashqurushigha kirmeydu. Uning qarishiche, xitaygha qarshi ünümlük heriket qollinish üchün birleshken döletler teshkilatini islah qilish yaki bundaq teshkilatni bikar qiliwétish kérek.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.