"Bir yol bir belwagh meblegh sélish istratégiyesi" ning xitay we dunya banka sistémisigha tehdit tughduridighanliqi ilgiri sürülmekte

Muxbirimiz jüme
2017-08-26
Share

Xitay bashlighan "Bir yol bir belwagh meblegh sélish istratégiyisi" ning xitay banka sistémilirighila emes, belki dunya banka sistémisigha tehdit tughduridighanliqi ilgiri sürülmekte.

Roytérsta bu heqte bérilgen bir mulahizige qarighanda, dölet igidarchiliqidiki chong bankilar xitay da'irilirining mezkur meblegh pilanini pul bilen teminlesh üchün yéqin kelgüside meblegh toplashni bashlaydiken.

Bularning ichide xitay qurulush bankisi, 100 milyard yüen toplash üchün heriketke ötken bolsa, xitay bankisi, soda-sana'et bankisi we yéza igilik bankilirimu meblegh toplash üchün ish bashlighan.

Halbuki xewerde körsitishiche, eger xitay pilanlawatqan "Bir yol bir belwagh istratégiyisi" meghlup bolup ketken teqdirde, xitay toplighan bu ghayet zor miqdaridiki mebleghler ehdini buzush yaki weyran bolush xetirige yoluqidiken.

Xewerde neqil élishiche, béyjing chéngkong soda institutidiki proféssor shu chénggang buning xitay we dunya banka sistémisigha tehdit keltüridighanliqini bildürgen.

U mundaq dégen: "Buning eks tesiri xitaygha zerer bérip qalmastin, dunya pul-mu'amile sistémisighimu zerer béridu."

Uning éytishiche yene, xitay hökümitining meblegh sélish pilanliri hetta bezi xeterlik döletlerdiki zor tewekkülchilik telep qilidighan türlergimu kéngeytilgen. Eger bu mebleghler shexsiy shirketler teripidin sélin'ghan bolsa, uning yoli bashqa bolup, emma xitayning mebleghliri dölettin döletke biwasite bérilidiken.

Mulahizide körsitishiche, bu xil meblegh sélish xahishi pul-mu'amile saheside "Yumshaq xamchot cheklimisi" dep atilidiken.

Bu asasen dölet igidarchiliqidiki shirketlerge qaritilghan bolup, bundaq shirketlerning qanuniy jehettin weyran bolushigha yol qoyulmaydiken. Eger bir dölette yuqiri nisbette "Yumshaq xamchot cheklimisi" hadisisi we zor miqdarda weyran bolushqa yol qoyulmaydighan shirketler köp bolsa, bular meblegh mesiliside qiyinchiliqqa uchraydiken. Buning dunya iqtisadigha eks tesir körsitishi mumkin iken.

Xewerge qarighanda, xitay dölet igidarchiliqidiki shirketler bek köp döletlerning biri bolup, bu pul mu'amile nuqtisidin alahide endishe merkizi bolup kelgen.

Xewerde körsitishiche, xitayning "Bir yol bir belwagh istratégiyisi" boyiche meblegh sélinidighan döletlerning beziliri dunyadiki eng xeterlik tereqqiy qiliwatqan döletler iken.

Xewerde neqil qilishiche, bu heqte toxtalghan mérkator xitay tetqiqat institutining mu'awin re'isi bjorn konrad mundaq dégen: "(Bu tür boyiche meblegh sélinidighan) köp sandiki qurulushlarning ilgiri körülüp baqmighan derijidiki mesililerge yoluqidighanliqida shek yoq."

U yene bu türlerge sélin'ghan mebleghlerning weyran bolush xetiri yuqiri ikenliki bildürgen we mundaq dégen: bu xitayning banka sistémisigha xeter tughduridu. Bu öz nöwitide yene dunya banka sistémisigha xeter yaritidu."

Atalmish "Bir yol bir belwagh istratégiyisi" ni xitay re'isi shi jinping 2013-yili otturigha qoyghan.

Bu heqtiki melumatlargha qarighanda, mezkur istratégiye asasliqi xitayni yawro-asiya döletlirige quruqluq we déngiz arqiliq tutashturushni meqset qilghan zor kölemlik meblegh sélish turlirini öz ichige alidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.