Shinxu'a agéntliqi axbaratta ishlitish cheklen'gen 102 atalghuni élan qildi

Muxbirimiz qutlan
2017-08-07
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay kompartiyesining axbarat agéntliqi bolghan shinxu'a agéntliqi 2015-yili 11-ayda bayanat élan qilip, "Shinxu'a agéntliqining axbarat xewerliride ishlitish cheklen'gen 45 atalghu" ni élan qilghan idi.

Shinxu'a agéntliqi yéqinda yene toluqlima bayanat élan qilip, buningdin kéyin axbarat we xewerlerde ishlitish cheklen'gen atalghularning sanini 102 ge köpeytken.

Ishlitish cheklen'gen yuqiriqi 102 atalghu siyasiy we ijtima'iy turmush türi, qanun-tüzüm türi, millet-din türi, xongkong, makaw, teywen we döletning zémin hem igilik hoquqi türi shundaqla xelq'ara munasiwet türi qatarliq 5 sahege chétilidiken.

Diqqet chékidighan bir nuqta shuki, mezkur bayanatta Uyghurlar we islam dinigha da'ir bir qisim cheklen'gen atalghularmu yer alghan. Mesilen, 89-atalghuda mundaq déyilgen: "Axbarat xewerliride shinjangni 'sherqiy türkistan' dep atashqa qet'iy bolmaydu. Shinjangdiki bölgünchi küchler toghriliq xewer bergende 'jyangdu', yeni 'shinjang musteqilliqi' yaki 'wéydu', yeni 'Uyghur musteqilliqi' dégen atalghularni ishlitishke bolmaydu."

27-Atalghuda mundaq déyilgen: "Qazaq, özbék qatarliq milletlerni 'türkiy milletler' yaki 'türkler' dégendek omumiy atalghu bilen atashqa bolmaydu."

Undin bashqa yene, tarixtiki "Xuyxuy" dégen atalghuni ishlitishke bolmaydighanliqi, peqetla "Xuyzu" dégen atalghuni qollinish lazimliqi؛ teywendiki az sanliq milletlerni "Eslidiki olturaq ahale" yaki "Yerlik ahale" déyishke bolmaydighanliqi؛ jenubiy déngizdiki nensha taqim arallirini hergizmu "Sipratli taqim aralliri" déyishke bolmaydighanliqi alahide eskertilgen.

Qiziqarliqi shuki, mezkur bayanatta yene "Azadliqtin burun" yaki "Azadliqtin kéyin" dégen atalghularning cheklen'genlikini, uning ornigha "Jungxu'a xelq jumhuriyiti qurulghandin burun yaki kéyin" we yaki "1949-Yilidin burun yaki kéyin" dégen atalghuni qollinish lazimliqi tilgha élin'ghan.

Toluq bet