Xitay türmisidiki ataqliq diniy zat abdukérim abduwelining türmide wapat bolghanliqi ilgiri sürüldi

Muxbirimiz erkin
2018-12-03
Élxet
Pikir
Share
Print

"Bölgünchilik" bilen eyiblinip yéqinqi 28 yildin béri ürümchi 1‏-türmide yétiwatqan xelq ichide "Kérem qari" dégen nam bilen tonulghan ataqliq diniy zat abdukérim abduwelining türmide wapat bolghanliqi ilgiri sürüldi.

Chet'eldiki Uyghur teshkilatlirining bildürüshiche, abdukérim abduweli özi yétiwatqan türmide alemdin ötken. Bu xewerni uning norwégiyede turushluq inisi muhemmet émin abduweli delilligen. Lékin uning qaysi küni wapat bolghanliqi, a'ilisining qandaq xewer tapqanliqi we depne ishlirining qandaq bir terep qilin'ghanliqi melum emes.

Axirqi qétim 2013‏-yili radiyomiz uning yurtidiki uruq-tughqanlirini ziyaret qilghanda, tughqanliri uning salametlikining bek nacharliship ketkenliki, uning türmide achliq élan qilghanliqi we da'irilerning shu yili 58 yashliq kérem qarini chaqliq harwida körüshüshke élip chiqqanliqini bildürgen. Amérikidiki tébbiy mutexessisler uning barmaq boghumliridiki özgirishlerge qarap, uzun yilliq türme hayati uningda éghir rématizm peyda qilghan bolushi mumkinlikini bildürgen idi.

Abdukérim abduweli 1991‏-yili "Bölgünchilik" bilen eyiblinip 12 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghan. 2002‏-Yili uning qamaq jazasi toshqan bolsimu, lékin da'iriler 2002‏-yildin 2014‏-yilghiche uning qamaq jazasini arqa-arqidin 5 qétim uzartqan. Axirqi qétim 2014‏-yili 5 yil uzartilghan.

Uning uruq-tughqanlirining ashkarilishiche, kérem qarining qamaq jazasining arqa-arqidin uzartilishigha uning türmide namaz oqushtin waz kéchishni ret qilishi seweb bolghan. Xitay da'irilirining uning qamaq jazasini arqa-arqidin 5 qétim uzartishi xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirining qattiq naraziliqini qozghighan.

Xelq'ara kechürüm teshkilati 2014‏-yili 4‏-ayni "Abdukérim abduweli éyi" dep élan qilghan idi. Abdukérim abduwelining del xitay hökümiti az dégende bir milyondek Uyghurni yighiwélish lagérlirigha qamighanliqi delillinip, tutqunlarni diniy étiqadi, ana tili we medeniyitidin waz kéchishke mejburlawatqanliqi ilgiri sürülüwatqan bir waqitta wapat bolghanliqi ashkarilandi.

Toluq bet