Asiya munbiri: "Shi jinping Uyghurlargha qarita étnik tazilashni toxtatmisa, sowét we balqanlarning aqiwitige qalidu"

Muxbirimiz erkin
2019-01-28
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikidiki ban'gladishliq zhurnalist we aptor hebib sidiqi 17‏-yanwar "Asiya munbiri" tor gézitide maqale élan qilip, eger shi jinping Uyghurlargha qarita élip bériwatqan étnik tazilash jinayitini toxtatmisa, uning sowét ittipaqi we balqan ellirining aqiwitide qalidighanliqini ilgiri sürdi.

Hebib sidiqining ilgiri sürüshiche, shi jinpingning istibdat hakimiyiti zor miqdarda meblegh sélip, shinjangda sheherlerni qurghan, bu arqiliq chet'el karxanilirini bu rayon'gha jelp qilip, bu rayonning iqtisadini kücheytishke kirishken bolsimu, lékin uning bu rayondiki Uyghurlarni basturush siyasiti we qanunsizliq qilmishi meblegh salghuchilargha ishench bérelmigen. Aptor "Öz yurtidiki tutqun‏-Uyghurlar" namliq maqaliside hazirgha qeder héchqandaq bir chet'el karxanisining bu rayon'gha orunlashmighanliqi we ötken yili bu rayonning iqtisadi astilashqa bashlighanliqini bildürgen. 

Uning ilgiri sürüshiche, "Xitay bu ehwalni waqitliq hadise, dep qarisimu, lékin shi jinping özining 'medeniyet zor inqilabi' axirlashqandin kéyin qozghighan mejburi ijtima'iy layihilesh herikitini özgertip, Uyghur musulmanlirigha qaratqan étnik tazilash jinayitini toxtitip, barliq tereplerge paydiliq bir milliy yarishishni ishqa ashurmisa, u sowétlar ittipaqi we balqan ellirining aqiwitide qalidiken." 

U yene, xitay chégrasi ichidiki musulmanlar olturushluq bashqa rayonlardiki hökümetlerning emeldarlirini shinjangdiki lagérlargha ewetip, ularning tejribisini öginishi we uni qobul qilishqa intilishi endishe qozghighanliqini bildürgen. U, shunga: "Xelq'ara jem'iyetning xitayning Uyghurlargha qaratqan étnik tazilash jinayitini tenqid qilishi we barliq tutqunlarni derhal qoyup bérishni telep qilishining intayin muhimliqi" ni tekitligen. Hebib sidiqining körsitishiche, "Eger shi jinping istibdat hakimiyiti buninggha emel qilmisa, xelq'ara jem'iyet 'yer shari magnétskiy qanuni' ni ishqa sélip, shinjangdiki kishilik hoquq depsendichilikige qatnashqan xitay emeldarlirini jazalishi kérek" iken. U buning xitay hökümiti köplep meblegh séliwatqan 3‏-dunya elliri we tereqqiy qiliwatqan döletler üchünmu paydiliq ikenlikini eskertip, "Chünki, bu xitayning xelq'ara kishilik hoquq ölchemlirige emel qilishi, Uyghurlargha qaratqan qorqunchluq jinayitini toxtitishqa türtke bolidu" dégen.

Toluq bet