Вилсон мәркизи әхмәтҗан қасиминиң 1947-йили июлда үрүмчидики совет консули арқилиқ москваға әвәткән мәктубини елан қилған

Мухбиримиз қутлан
2017-01-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт


Баш шитаби вашингтондики вилсон тәтқиқат мәркизи йеқинда әхмәтҗан қасиминиң 1947-йили 7-айниң 12-күни үрүмчидики совет консули савелйеф арқилиқ москвағә әвәткән бир парчә мәктубини елан қилған.

Мәзкур мәктубқа «11 битим» имзаланғандин кейин үрүмчидә қурулған өлкилик бирләшмә һокүмәтниң муавин рәисилик вәзиписини өтәватқан әхмәтҗан қасими билән ичкий ишлар назаритиниң муавин назири рәһимҗан сабирһаҗиниң имзаси қоюлған.

Мәктубта алди билән уйғур дияридики барлиқ мусулманлар намидин сталинға салам йолланған болуп, совет иттипақиниң «11 битим» дә бәлгиләнгән маддилар бойичә өлкидики мусулман аммисиниң һоқуқлириниң әмәлийлишиши үчүн вастичи болуп беришини тәләп қилған.

Мәзкур мәктубта әхмәтҗан қасими «11 битим» дики маддиларни бирму-бир нәқил кәлтүрүп, гәрчә тинчлиқ битими имзаланғили алиқачан бир йил болған болсиму, әмма йәрлик мусулман аһалилириниң һәқ-һоқуқлириниң һечқандақ капаләткән еришәлмигәнликини, «11 битим» ниң пәқәтла қәғәз йүзидики қуруқ вәдә болуп қалғанлиқини алаһидә әскәрткән.

Мәктубта йәнә битим бойичә өлкә даирисидә демкратик сайлам өткүзүш ишиниң гоминдаң һәрбийлириниң тосқунлуқиға учрап толуқ иҗра болмиғанлиқи, һәммила җайда тутқун қилиш вә сиясий тәқипләшниң әвҗ алғанлиқи, турпан қозғилаңчилириниң дәһшәтлик рәвиштә бастурулғанлиқи,һәтта өлкилик бирләшмә һөкүмәттә ишләватқан или тәрәп вәкиллириниң қаттиқ бесимға дуч келип, һаятиниң тәһдиткә учраватқанлиқидәк бир қатар мәсилиләр санап өтүлгән.

Мәктубниң ахирида миллий армийә һәққидә алаһидә әскәртиш берилгән болуп, битимдин кейин миллий армийәгә чиқим қилинидиған иқтисадниң йетишмәйватқанлиқини, 1947-йили 1-январдин етибарән или тәрәптә миллий армийәниң чиқимини қамдиялиғудәк малийә расходиниң қалмиғанлиқини тилға алған.

Тарихчилар, әхмәтҗан қасиминиң мәзкур мәктуби 1947-йили мәсуд сабири өлкилик бирләшмә һөкүмәткә рәис болған, или тәрәп бирләшмә һөкүмәттин чекинип чиқишни қарар қилған, гоминдаң билән түзүшкән«11 битим» ниң әмәлийлишишидин һечқандақ үмид қалмиған бир шараитта йезилған, дәп һесаблимақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт