Мелисса чан хитай һөкүмитини “фашистик һакимийәт” дәп аташни тәшәббус қилған

Мухбиримиз әзиз
2022.02.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хитай һөкүмитиниң уйғур дияридики қирғинчилиқ қилмиши дуняға көпләп мәлум болуш билән бир вақитта, хитай һөкүмитини қандақ тәрипләш мәсилисиму қизиқ темилардин болуп қалмақта.

“вашингтон почтиси” гезитиниң 31-январ санида ахбаратчилиқ саһәсидә көпкә тонулған мухбир мелисса чанниң бир парчә обзор мақалиси елан қилинған. Униңда көрситилишичә, хитай һөкүмитини “һакиммутләқ һакимийәт” дәп аташ униң нөвәттики әһвалиға нисбәтән “пәрдазлаш” болуп қалидикән. Чүнки хитай һөкүмитиниң нөвәттә қиливатқанлири һакиммутләқ һакимийәтләр қилидиған ишлардин көп һалқип кәткән болуп, уни “фашистик дөләт” дәп аташ әң тоғра болидикән.

Апторниң баян қилишичә, у 2009-йили бир қетимлиқ хәвәр текистидә хитай һакимийитини “һакиммутләқ һакимийәт” дәп атиғанда, тәһрир бөлүми буни “сәл чәктин ешип кәткәнлик” тәнқидлигән икән. Әмма кейинки реаллиқ, болупму 2009-йилидин кейин әвҗигә чиқишқа башлиған өктичи пикирдики кишиләрни қамаққа елиш, фейсбук (йүз дидар), тиветтер қатарлиқ дунявий иҗтимаий таратқуларни вә тор бәтлирини мәний қилиш, чәт әл мухбирлири хитайға кәлмәй туруп уларға қарши контроллуқ тори қуруп болуш дегәндәк бир қатар қилмишлар, униң бу хил атишиниң хатасиз болғанлиқини дәлиллигән. Әмдиликтә хитай һөкүмити достлуқ вә һәмкарлиқниң символи болған олимпик мусабиқисигә саһибханлиқ қилиш алдида туриватқанда, дуня үчүн хитай һәққидики чүшәнчисини һәмдә уни аташтики ибарини қайтидин ойлишиши зөрүр болмақта икән.

Мелисса чан өзиниң бейҗиң вә берлин шәһәрлиридә узун мәзгил мухбирлиқ қилиш җәрянида һес қилғанлириға селиштурған һалда, ши җинпиңниң өзини мутләқ даһийлиқ орниға қоюши, хитайда милләтчилик еқимини әвҗ алдуруп “җаһангирларниң аний тепишиға дуч кәлгән хитай хәлқини қутулдуруш” һәққидә вәзханлиқ қилиши, тәйвән боғузи вә җәнубий деңизда земин даваси қилиши, юқури пән-техникадин пайдилинип бир йерим милярд хитай хәлқини һаҗәтханиға қәдәр назарәт қилиши, пүткүл иқтисадий саһәгә “компартийәниң йетәкчилики” ни омумлаштуруши, милйонларчә уйғурни туғут чәкләш арқилиқ көпийәлмәс қилип қоюштин башқа ғайәт зор лагер системисиға бәнд қиливетиши, уйғурларға бир инсан сүпитидә әмәс, әксичә “зор бир мәсилә” сүпитидә муамилә қилиши қатарлиқ бир қатар реаллиқни тизип чиқиду. У мушуларни тәпсилий мисаллар билән шәрһилигән һалда “растини ейтсам, бәзидә хитайниң бүгүни германийәниң өтмүшидин қанчилик пәрқ қилидиғанлиқини биләлмәй қалимән” дәйду.

У мушу әһвалларни омумлаштуруп “һакиммутләқ һакимийәт” дегәндә бу тәсвирниң түркийә яки венгирийәгә охшаш дөләтләргә мас келидиғанлиқини, әмма мухбирлар, сиясийонлар яки башқиларниң хитайни “фашистик дөләт” дәп атиши лазимлиқини тәкитләйду. Америкадики өктичи хитай зиялиси яң җйәнлиму илгири радийомизниң зияритини қобул қилғанда “хитай һөкүмитиниң нөвәттә қиливатқанлири дәл хитайчә алаһидиликкә игә фашизимдур,” дегән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.