Xitay islamni 5 yil ichide "Xitaylashturup bolush" ni otturigha qoydi

Muxbirimiz erkin
2019-01-07
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümiti yéqinda qanun maqullap, islamni yéqinqi 5 yil ichide pütünley "Xitaylashturup bolush" ni otturigha qoyghan.

Mezkur layihe xitay hökümiti Uyghur rayonida "Diniy ashqunluq" ni tügitish namida 3 milyondek Uyghur we bashqa musulman xelqlerni yighiwélish lagérigha qamap, dunyada qattiq naraziliqqa uchrighan bir mezgilde otturigha qoyulghan. Qatardiki el-jezire téléwiziye qanilining xewer qilishiche, xitay da'iriliri ötken shenbe küni xitaydiki 8 islam jem'iyitining wekillirige yighin échip, mezkur qanun layihisini muzakire qilghan. Xewerde "Yer shari waqti géziti" ning xewiri neqil keltürülüp, muzakiride 8 islam jem'iyitining wekilliri xitay emeldarliri bilen "Islamni sotsiyalizimgha uyghunlashturush we dinning xitaylashturulushida élinidighan tedbirler" heqqide pikir birlikige kelgenliki bildürülgen. Lékin xitay taratqulirining xewerliride, bu layihining tepsiliy mezmuni we yighin'gha qatnashqan islam jem'iyetlirining ismi tilgha élinmighan. Xitay "Yer shari waqti géziti" ning 6‏-yanwar xewiride bayan qilinishiche, xitayning islamni "Xitaylashturush" heqqidiki 5 yilliq pilanining meqsiti islamning ibadet sheklini xitay bilen maslashturushken.

Xitay hökümiti 2017‏-yili 4‏-ayda Uyghur aptonom rayonining "Diniy ashqunluqni tügitish nizami" ni maqullap, islamdiki nurghun ibadet we diniy ipadilerni esebiylik, dep chekligen. Buningdiki bezi cheklimiler yéqindin béri gensu, chingxey, ningshya, yünnen qatarliq tungganlar olturushluq rayonlargha kéngiyishke bashlighan idi.

El-jezire téléwiziye qanilining xewiride bayan qilinishiche, xitayning yéngi qanun maqullap kelgüsi 5 yil ichide islamni "Xitaylashturup bolush" pilani uning din'gha qandaq étiqad qilish toghrisida bergen yene bir körsetmisi iken. El-jezirening xewiride, islamning xitaydiki bezi rayonlarda cheklen'genliki, namaz oqughan, roza tutqan, saqal qoyghan shexslerning, hijaplan'ghan nurghun musulman ayallirining tutqun qilinish xewpige uchrighanliqi, bir milyondek musulman Uyghurning yighiwélish lagérlirigha qamilip, öz diniy étiqadini eyibleshke mejburlan'ghanliqi, kishilik hoquq teshkilatlirining xitayni "Étnik tazilash élip barmaqta, dep eyiblewatqanliqi tekitlen'gen.

Toluq bet