Xitayning jenubiy afriqadiki elchisi: "Xitay kishilik hoquqning yéngi modélini yaratmaqta"

Muxbirimiz erkin
2019-01-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning jenubiy afriqida turushluq bash elchisi lin songtyen xitayning Uyghur rayonidiki yighiwélish lagérlirini aqlap, uning (shinjangda)‏ kishilik hoquqning ülgisi yaratqanliqini ilgiri sürgen.

Uning ilgiri sürüshiche, nöwette xitaydiki puqralar kishilik erkinlik, söz erkinliki we diniy étiqad erkinlikidin toluq behrimen boluwatqan bolup, gherbtiki bezi kishilerning shinjangdiki kespiy terbiyelesh programmisini "Irqiy ayrimichiliq", "Diniy jazalash" yaki "Qayta-terbiyelesh" dep tenqidlishi yaman gherezlik yaki birtereplimilik eyiblesh iken. Li songtyen 17‏-yanwar "Xelq géziti" de élan qilin'ghan maqaliside, "Shinjangdiki kespiy terbiyelesh mekteplirining yerlik yashlarni heqsiz oqush pursiti bilen teminlep, ularning ishqa orunlishishi we soda qilishigha yardem qiliwatqanliqi" ni tekitligen.

Uning mezkur maqalisi kishilik hoquqni közitish teshkilati doklat élan qilip, xitayning Uyghur medeniyet kimlikige düshmenlik qiliwatqanliqi, uning bir milyondek Uyghurni yighiwélish lagérlirigha qamap, ulargha jismaniy, rohiy jaza bériwatqanliqini ilgiri sürgen küni élan qilindi. Kishilik hoquq közitish teshkilatining doklatida, Uyghur rayonidiki "Türkiy musulmanlarning bu lagérlarda xitay tili öginishke, hökümet we kompartiyeni medhiyeleshke, öz medeniyitige bolghan qarashlirini tenqidleshke mejburliniwatqanliqi, buninggha qarshiliq qilghanlar yaki öginelmigenlerning jazalinidighanliqi" tekitlen'gen. Doklatta lagérlarning ichi bilen sirtining ehwalida chong perq yoqluqi ilgiri sürülgen.

Mezkur doklattin bir kün awwal pakistanning lahor shehiride turushluq xitay konsulxanisining mu'awin bash konsuli péng jéngwu "Pakistan géziti"ning ziyaritini qobul qilip, xitayning Uyghur rayonidiki siyasitini aqlighan. U bu heqtiki bir so'algha jawab bérip, shinjangdiki bezi kishilerning esebiylik idiyesini yuqturuwalghanliqi, hökümetning ulargha qanun, xitay tili we kespiy téxnika ögitip, yardem qiliwatqanliqini bildürgen li songtyen "Xelq géziti" diki maqaliside körsitishiche, Uyghur rayonida yéqinqi 2 yildin béri héchqandaq bir zorawanliq weqesi yüz bérip baqmighan. U buning hökümetning mezkur rayonda alghan tedbirlirining netijisi ikenlikini eskertip: "Xitay esebiylik we térrorluqni keltürüp chiqarghan menbening aldini élish we birterep qilishqa merkezlishishning yéngi yolini échip berdi"dégen.

Toluq bet