Уйғурлар түрлүк усуллар билән җумһурийәт күнини хатирилиди

Мухбиримиз үмидвар
2017-11-12
Share

1933-Йили, 12-ноябир күни қәшқәрдә вә 1944-йили, 12-ноябир күни ғулҗида қурулған икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлири дуняниң һәр қайси мәмликәтлиригә тарқалған уйғур аммиви җәмийәтлири, уйғур тәшкилатлири һәмдә уйғур җамаити тәрипидин түрлүк шәкилдә хатириләнмәктә.

Чәтәлләрдики иҗтимаий таратқуларда җумһурийәт күни вә әйни вақиттики миллий инқилаб һәққидә түрлүк мақалиләр, учурлар вә сүрәтләр һәм инкаслар бәс-бәстә елан қилинмақта. Уйғур миллий һәрикити рәһбири рабийә қадирму хәлқара уйғур кишилик һоқуқ вә демократийә фонди торида мәхсус җумһурийәт күни һәққидә мақалә елан қилип, икки қетимлиқ җумһурийәтни бәрпа қилған әҗдадларға һөрмитини билдүргән.

Бу йил, 1933-йили, 12-ноябир күни қәшқәрдә қурулуп, 20-әсирниң биринчи йеримидики мәшһур сиясий әрбаб сабит дамолла баш министир, миллий инқилаб рәһбири хоҗа нияз һаҗи президентлиқ вәзипилирини ақтурған шәрқий түркистан ислам җумһурийитигә 84 йил, 1944-йили, 7-ноябир күни ғулҗа қозғилиңи партлап, 5 күндин кейин, йәни 1944-йили, 12-ноябир күни қурулған шәрқий түркистан җумһурийитигә 73 йил тошти. Тарихи мәлуматларға қариғанда, биринчи қетимлиқ җумһурийәт һөкүмити илгири-кейин 6 ай әтрапида мәвҗут болуп, ма җоңйиң қошунлириниң биваситә һуҗумлири вә совет иттипақиниң һәрбий-сиясий җәһәттин арилишиши нәтиҗисидә ахирлашқан иди. Арилиқта 11 йил өтүп, ғулҗа шәһиридә әлихан төрә рәисликидә тәсис қилинған шәрқий түркистан җумһурийити вә кәң көләмлик миллий азадлиқ инқилаб таки 1949-йилиғичә давамлишип, өзиниң мунтизим армийиси, дөләт аппаратлири, мәтбуат-нәшриятлири, мәдәнийәт-маарип органлири һәмдә пул-муамилә вә сода иқтисадий системилирини бәрпа қилди. Миллий армийә 100 миң әтрапида хитай гоминдаң армийәсини тармар қилди вә униң билән тиркишип туруш вәзийити яратти. Әмма, сталин рәһбәрликидики совет һөкүмитиниң хитай компартийисини қоллиши вә ярдәм бериши нәтиҗисидә миллий азадлиқ инқилаб ахирлаштурулуп, 1949-йили 11-айларда хитай азадлиқ армийиси уйғур диярини игилиди.

Ғулҗида қурулған шәрқий түркистан җумһурийити һөкүмити һәр йили 12-ноябир күнини инқилаб вә дөләт байрими күни қилип хатириләшни қарар қилип, мәзкур байрам таки 1949-йилиғичә или, тарбағатай вә алтай вилайәтлиридә өткүзүлгән иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт