Хитай консули канададики уйғурларға мунасивәтлик паалийәтни бузушқа урунған

2019-03-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитайниң канаданиң монтриял шәһиридики консулханиси уйғурларға мунасивәтлик бир паалийәтни бикар қилишқа урунғанлиқи ашкара болди.

Канада хәлқара радийосиниң хәвиригә қариғанда, канаданиң конкардия университети қармиқидики кишилик һоқуқ тәтқиқат институти уйғурларниң нөвәттики вәзийити үстидә бир илмий муһакимә йиғини уюштурмақчи болған. Бу йиғинға дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди сөзлигүчи сүпитидә тәклип қилинған. Бирақ йиғиндин бир күн бурун, йәни 25-март күни мәзкур органниң иҗраийә мудири кайли мәттивс монтриялдики хитай баш консулидин уйғурлар тоғрулуқ өткүзүлидиған йиғин һәққидә җиддий көрүшүш тәләп қилинған бир парчә елхәт тапшурувалған.

Кайли мәттивс бу елхәткә җаваб қайтурмиған. У әтиси пилан бойичә йиғинға барғанда башқа университетлардики мунасивәтлик кишиләрниңму хитай консулиниң елхәт әвәтип паракәндә қилишиға учриғанлиқини, конкардия университетидики мунасивәтлик хадимларниң йилда бир қетим өткүзүп келиватқан паалийәтни бикар қилиш тоғрисида хитайниң бесимиға учриғанлиқини аңлиған.

Кайли мәттивс әпәнди канада хәлқара радийосиға қилған сөзидә хитай консулиниң бу һәрикитини «пикир әркинликигә вә университетларниң муһакимә-муназирә әркинликигә еғир дәриҗидә дәхли-тәруз қилғанлиқ» дәп тәнқид қилған. У бу вәқәниң хитай һөкүмитиниң адәттә 30 әтрапида адәм қатнишидиған бир илмий муһакимә йиғинини бузушниму қанчилик муһим бир хизмәт дәп қарайдиғанлиқини ениқ намаян қилип бәргәнликини әскәрткән.

Йеқинда канададики уйғур паалийәтчи руқийә турдушму канаданиң мәк-мастер университетида уйғурларниң вәзийити вә лагерлар һәққидә доклат бәрмәкчи болғанда хитай оқуғучилириниң тәшкиллик һалдики һақарәт қилиши вә тәһдит селишиға учриған иди. Хитайниң оттавадики әлчиханиси болса бу һәқтики баянатида хитай оқуғучилириниң қилмишини «вәтәнпәрвәрлик» дәп қоллиған. Мәзкур вәқә хәлқара ахбаратларда канада университетлиридики илим әркинлики вә хитайниң тәсир күчи һәққидә күчлүк инкас пәйда қилған иди.

Нөвәттә канаданиң хитайниң юқириқидәк һәрикәтлиригә қарши тәдбир елиши керәклики һәққидики чақириқларму күчәймәктә. Канададики мак-доналд лаврияр тәтқиқат институтида елан қилинған бир тәтқиқат мақалисидиму канаданиң «магнетиский қануни» арқилиқ уйғур елидики лагерларда мәсулийити бар хитай әмәлдарлирини җазалаш арқилиқ канаданиң өз қиммәт қарашлирида чиң туридиғанлиқини, канаданиң һәргиз хитайниң бесимлириға боюн әгмәйдиғанлиқини көрситип қоюши керәклики билдүрүлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт