Kanadadiki Uyghurlar öz wetinidiki irqiy qirghinchiliqni kanadaliqlargha bildürüshke tirishmaqta

Muxbirimiz jewlan
2020-11-23
Share

Kanadaning "Cholpan" tori 21-noyabir maqale élan qilghan bir maqalide, kanadadiki Uyghurlarning öz wetinidiki chékidin ashqan zulum we irqiy qirghinchiliqni kanada hökümiti we puqralirigha anglitish üchün tirishiwatqanliqi, emma közlen'gen ünümge téxi érishelmeywatqanliqi bayan qilin'ghan.

Maqalide kanadada yashawatqan 2000 din köp Uyghur jama'itining hazirmu wetendiki qérindashliridin ensiresh, xitay hökümitining ulargha ziyankeshlik qilishidin qorqush ichide yashawatqanliqi alahide tilgha élin'ghan bolup, gerche kanada hökümiti Uyghurlar duch kelgen kirzisni irqiy qirghinchiliq dep étirap qilishta muhim qedem basqan bolsimu, xitaygha emeliy heriket qollinishqa kelgende astilap qalghan.

Maqalide kanadaning wankowir shehiride yashawatqan bir Uyghur ayalning hékayisi bayan qilin'ghan bolup, üch yildin buyan uning wetendiki qérindshliri bilen körüshelmeywatqanliqi, ularni oylap her waqit qorqunch we ensizlik ichide yashaydighanliqi, bundaq héssiyatni bashqa insanlargha chüshendürüp bolalmaywatqanliqi, wetende boluwatqan qebih zulumning irqiy qirghinchiliq ikenlikidek pakitlar shunche éniq tursimu xitayning qarshiliqi we yalghanchiliqi tüpeylidin bu dewaning közlen'gen nishan'gha yetmeywatliqi nuqtiliq yorutup bérilgen.

Maqalide körsitilishiche, kanadaliqlarning köpinchisi téxi Uyghurlarning kimlikini éniq bilmigechke, ular uchrawatqan zulumnimu anche chüshinip yételmigen. Kanadada xitayning jinayitige qarshi bezi jaylarda namayish ötküzülgen bolsimu tesiri chong bolmighan, kanada jem'iyiti we hökümitide Uyghur mesilisige jiddiy köngül bölidighan weziyet téxi shekillenmigen.

10-Ayning 21-küni, kanada awam palatasi kishilik hoquq komitéti guruppisi xitayning Uyghur rayonida élip barghan qilmishlirini "Birleshken döletler teshkilati irqiy qirghinchiliqning aldini élish we uni jazalash ehdinamisi" de körsitiligen irqiy qirghinchiliq derijisige baridu dep élan qilghanda xitay hökümiti qattiq ghezeblen'gen, xitay tashqi ishlar ministirliki bayanatchisi jaw lijiyen bu guruppini yalghanchiliqta eybligenidi. Yéqinda "Kanada radiyosi" ning xewer qilishiche, kanadaning birleshken döletler teshkilatida turushluq elchisi b d t kishilik hoquq kéngishini Uyghur rayonigha tekshürüsh ömiki ewetip, u jayda yüz bériwatqan zulumning heqiqeten irqiy qirghinchiliq derijisige yetken-yetmigenlikini éniqlashni telep qilghan.

Maqalide ziyaret qilin'ghan Uyghur ayal kanadada xitayning bésimining yenila küchlük ikenlikini, kochilarda xitaygha qarshi yalghuz kishilik namayish ötküzüp qalsa ashkare qarshiliqqa uchraydighanliqini éytqan. Uning bildürüshiche, u kanada hökümitige toxtimay xet yazghan, bezi xetlirige jawab kelgen bolsimu köpinchisi jawabsiz qalghan. Namelum kishiler téléfonda uninggha tehdit sélip, xitaydiki ishlar toghruluq héchnéme démeslikini, eger yene xitaygha qarshi söz-herikette bolup qalsa béshigha bala yaghidighanliqini éytqan. U muxbirgha bularni bayan qilghandin kéyin: "Kanada hökümitining biz Uyghurlargha zadi qanchilik köngül bölidighanliqini bek bilgüm bar, hökümetning xitaygha qanchilik chare-tedbir qollinalaydighanliqini körüp baqqum bar" dégen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet