Uyghur élide yéqinqi 4 yilda 6 milyondek adem xitayning "Kespiy maharet terbiyesi" ge qatnashqan

Muxbirimiz erkin
2021-09-24
Share

Uyghur élide 2016-yildin 2020-yilghiche bolghan xitayning 13-besh yilliq pilani mezgilide az kem 5 milyon 950 ming adem "Kespiy maharet terbiyesi" ge qatnashqan. Bu mezgil ‍ichide yene 2 milyon 340 mingdin artuq adem sheherlerde ishqa orunlashqan.

Xitay hökümiti "Qayta terbiyelesh merkezliri" dep atap kelgen we qanun'gha qismen xilapliq qilghan kishilerge "Kespiy maharet terbiyesi" bérip, ularning jem'iyetke yaramliq kishiler bolup chiqishigha yardem béridighanliqini ilgiri sürüp kelgen bu orunlar, kishilik hoquq teshkilatliri teripidin birdek "Jaza lagérliri" dep qaralghanidi.

Shinxu'a agéntliqining 23-séntebir bergen xewiride, xitayning 13-besh yilliq pilani mezgili ichide "Shinjang Uyghur aptonom rayonining kespiy maharet terbiyesini tereqqiy qildurushta her xil tirishchanliqlarni körsetkenliki", "Her xil ishqa ‍orunlishish terbiyelirini élip barghanliqi" tekitlen'gen.

Biraq xitayning 13 besh yilliq pilani mezgili Uyghurlar tarixidiki eng qorqunchluq dewr bolup, az dégende bir milyon 800 ming kishining tutqun qilin'ghanliqi mutexessisler teripidin körsitilgenidi. Bu, amérika tashqi ishlar ministirliqi teripidin 2-dunya urushidin kéyinki bir qétimliq milletlerning eng chong kolléktip tutqun qilish qilmishi", dep eyiblen'gen.

Bu mezgl ichide yene Uyghurlarning tili, medeniyiti, dini, örp-adetliri we nopusi cheklinip, Uyghur a'ililiri parchilan'ghan. Uyghur sodigerliri we karxanichilirining mal-mülki tartiwélinip, xitayning soda tor béketliride "Kim ashidu" qilip sétilghanidi. Bu, xelq'arada bezi gherb döletliri teripidin "Irqiy qirghinchiliq" dep étirap qilin'ghan. Biraq shinxu'a agéntliqining xewiride, yerlik da'irilerning bu mezgil ichide rayondiki atalmish ishsizliq nisbitini 4 pirsenttin töwen sewiyede tutup turghanliqi ilgiri sürülgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet