Хитайниң камералири уйғурларниң чирайидики кәйпиятларниму көзитәләйдикән

Мухбиримиз җәвлан
2021.05.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Уйғур районида юқири техникилиқ тәқип вә назарәт системисиниң мәвҗутлуқи һәммигә мәлум болғаниди. Һалбуки, хитай техиму күчлүк назарәт қилиш мәқситигә йетиш үчүн бу техникисини үзлүксиз тәрәққий қилдуруштин тохтап қалмиған.

BBC Ториниң хәвәр қилишичә, хитай даирилири кишиләрниң чирайидики кәйпиятларни тонуялайдиған әқлий иқтидарлиқ камера системисини уйғурларға синақ қилған. Хитайниң бир юмшақ детал инжинери бу системиниң уйғур районидики барлиқ сақчи понкитлириға орунлаштурулғанлиқини билдүргән. Исмини ашкарилимиған шәрт астида BBC ниң зияритини қобул қилған бу инжинер өзи хизмәт қилған ширкәтниң исмини чиқармиған болсиму, әмма 5 уйғур тутқунниң рәсимини көрситип, буларниң чирайдики кәйпиятни тонуш системисиниң синиқини қобул қилғанлиқини ейтқан. У мундақ дегән: “хитай һөкүмити уйғурларни худди тәҗрибиханидики чашқанларға охшаш синақ қилиду. Сақчилар буниң үчүн хитай сақчиханилириниң һәммисигә орунлаштурулған ‛койза-кишән орундуқи‚ дин пайдилиниду, бу орундуққа олтурғанларниң пут-қоли симдәк нәрсиләр билән бәнт қилиниду. Биз кәйпиятни көзитидиған камерани үч метир арилиққа қоюп синаймиз, бу худди ялғанчилиқни сезивелиш аппаратиға охшайду, әмма униңдинму илғар,” дегән.

Хәвәрдә қәйт қилинишичә, кишилик һоқуқ көзәтчилири хитайниң тәқип-назарәт системисидики бу “тәрәққияти” дин һәйран қалған вә әндишә қиливатқанлиқини билдүргән болса, хитай мәтбуатлири вә хитайниң чәт әлдики әлчиханилири буниң “шинҗаңдики муқимлиқ вә тинчлиқ” үчүн зөрүр икәнликини билдүрүшкән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.