Xelq'ara kechürüm teshkilati: "Qayta terbiyelesh merkezliri jaza lagérliridek bashqurulmaqta"

Muxbirimiz erkin
2018-12-17
Élxet
Pikir
Share
Print

Xelq'ara kechürüm teshkilati en'gliye "Musteqilliq" gézitige söhbet élan qilip, xitayning Uyghur musulmanlirini qamighan "Qayta terbiyelesh merkezliri" ning urush dewridiki "Jaza lagérliridek" bashquruluwatqanliqini ilgiri sürgen.

Bu xelq'aradiki mezkur nopuzluq kishilik hoquq teshkilatining tunji qétim bu orunlargha "Jaza lagéri" dégen atalghuni ishlitishidur. Bu sözni xelq'ara kechürüm teshkilatining tetqiqatchisi patrik pun "Musteqilliq" gézitining ziyaritini qobul qilghanda tekitligen.

Xitay hökümiti 800 mingdin 2 milyon'ghiche Uyghur we bashqa musulman türkiy xelqler tutup turuluwatqan bu orunlarni ilgiri her xil namlarda atap kelgen. Peqet u bu yil 8‏-aydin bashlap orunlarning "Kespiy téxnika terbiyelesh merkezliri" ikenlikini ilgiri sürüshke bashlighan idi. Patrik pun, bu lagérlarning kölimi qorqunchluq derijide zor ikenlikini eskertip, "Biz yéqinqi zaman xitay tarixida bunchilik zor sandiki kishining bundaq zor kölemlik lagérlargha qamilishini körüp baqmighantuq" dégen.

Uning ilgiri sürüshiche, xitay hökümiti bu lagérlarni "Kespiy téxnika terbiyelesh merkezliri" désimu, lékin Uyghurlar we bashqa musulman az sanliq milletler tutup turuluwatqan bu lagérlar "Urush dewridiki jaza lagérliridek" bashqurulmaqta iken. U mundaq dégen: "Shunga méningche kishilerning bu lagérlar qandaqlarche urush dewridiki jaza lagérlirigha oxshash bashqurulidu, dégen endishisini otturigha qoyushi yolluq. Buni kölem jehette sélishturushqa bolidu."

"Musteqilliq" géziti xewiride yene kishilik hoquq közitish teshkilati xitay bölümining bashliqi sofiye richardsonmu ziyaret qilin'ghan. Sofiye richardson, xelq'ara jem'iyetni tenqidlep, xelq'ara jem'iyetning Uyghur mesiliside béyjingni tenqid qilghan bolsimu, lékin konkrét heriket qollanmighanliqini ilgiri sürgen.

Toluq bet