Xitay taratquliri xoten niyede xen sulalisige a'it yadikarliqlar bayqalghanliqini ilgiri sürgen

Muxbirimiz irade
2022.12.22

Xitayning tengritagh tori 22-dékabir mexsus sehipilik xewer tarqitip, xotenning niye nahiyesidiki bir xarabiliktin “Xen sulalisi dewridiki padishahliqqa a'it bir tamgha” qézip chiqilghanliqini, niyidin qéziwélin'ghan bu “Sixéfu tamghisi” ning sherqiy xen sulalisining bu yerde déhqanchiliq ishlirini bashquridighan dölet orgini qurghanliqini ispatlaydighanliqini ilgiri sürgen.

Xewerde “Shinjang muzéyi” ning obzorchisi nyé méngyawning sözi neqil qilinip, “Xen sulalisidiki impérator xen wudi dewride, chégra rayonlirida uzun muddetlik tinchliq we muqimliqni qolgha keltürüsh üchün, gherbiy rayonlarda qarawulxana we chégra qoghdash siyasiti yolgha qoyulghanliqi, sherqiy xen sulalisining ‛sixéfu tamghisi‚ ning niyedin tépilishining bu yerlerning sherqiy xen sulalisining qarawulxanaliri jaylashqan we ularni teminleydighan rayonlar ikenlikini ispatlaydighanliqi” bayan qilin'ghan.

Xewerde yene, arxé'ologlarning niyede xen we jin sulalisi dewrige a'it bughday danliri, bughday bashaqliri qatarliq bashqa yadikarliqlarnimu bayqighanliqi ilgiri sürülüp “Bu xen sulalisi hakimiyitining chégrani qoghdap, yerlikning déhqanchiliq ishlepchiqirishini tereqqiy qildurghanliqining muhim tarixi ispati” dep yézilghan.

Yéqinqi yillardin béri xitay hökümiti Uyghur rayonida “Jungxu'a milletliri ortaq gewdisi” ni berpa qilish qurulushini ilgiri sürüsh üchün “Uyghur rayoni ezeldin xitayning bir qismi” dégen teshwiqatning éhtiyajigha mas halda qandaqtur “Arxé'ologiyelik ispat” lirini arqimu-arqidin otturigha chiqarmaqta. Téxi yéqinda xitayning “Tengritagh tori” maqale élan qilip, xitayning jin sulalisige a'it “Üch padishahliq tezkirisi” dégen eserning eng deslepki qolyazma nusxisining turpandin tépilghanliqini ilgiri sürgen.

Jorj tawn uniwérsitétining proféssori, Uyghur éli tarixi tetqiqatchisi jemés milward ependi bu heqte radiyomizgha yollighan inkasida “Bundaq arxé'ologiyelik bayqashlar we qedimiy wesiqiler xitayning shinjangdiki Uyghurlar we bashqa milletlerni boysundurghanliqi we basturghanliqi bilen munasiwetsiz. Türkiye bilen ottura sherqtimu qedimki grék we rim impériyesige a'it yadikarliqlar saqlinip qalghan. Ottura déngiz rayonliri we uningdinmu yiraq jaylarda girék, rim til-yéziqidiki wesiqiler uchraydu. Bular türkiye bilen ottura sherqning ezeldin girétsiye yaki italiyening bir qismi ikenlikini bildürmeydu” dep misal bergenidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.