Хитай завутлириниң әң чәт уйғур йезилиридики қизларниму қул ишчи болушқа зорлиғанлиқи қайта диққәт қозғиған

Мухбиримиз җәвлан
2021-03-03
Share
Хитай завутлириниң әң чәт уйғур йезилиридики қизларниму қул ишчи болушқа зорлиғанлиқи қайта диққәт қозғиған Хотәнниң мәлум йезисидики уйғур қиз. 2008-Йили 6-апрел.
REUTERS

Хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүп кәлгән һәр хил җинайәтлири баштин-ахир ғәрб мәтбуатлириниң диққитини қозғап келиватқан болуп, буниң ичидә мәҗбурий әмгәккә четилидиған зораванлиқниң көплүки, ханивәйран болған уйғур аилилири, хитайниң лагерға охшайдиған завутлирида қулдәк ишләватқан, яшлиқ арзулири вә әркинликидин тамамән мәһрум қилинған йигит-қизлар уйғурлар учраватқан қәбиһ зиянкәшликниң қайси дәриҗигә барғанлиқини рошән көрситип турмақта.

BBC Тори 2-март елан қилған бир хәвәрдә көрситилишичә, хитайниң ичикиригә әмгәк күчи йөткәштики әсли мәқсити уйғурларни ассимлатсийә қилиш вә уларниң нопусини азлитиш икән. Уйғур райониниң һәр қайси җайлириға қурулған лагерлар йәрлик аһалиләргә мисли көрүлмигән қорқунч вә бесим пәйда қилған болуп, хитай даирилири халиғинини солап, халиғинини қийнап, чоңлириниң меңисини ююп, яшлирини ичкиригә һәйдәп маңсиму һечким қаршилиқ қилалмайдиған һал шәкилләнгән. Әркин игилик, әркин тиҗарәт тамамән өлгән, һәммә ишта һөкүмәтниң ағзиға қарашқа мәҗбур болған бу кишиләр чүшкүнлишип, намратлишип кәткән. Андин хитай һөкүмити "қутқузғучи" сүпитидә оттуриға чиқип, намратларни йөләш баһаниси билән йеза-қишлақлардики гүзәл қиз, бәрна йигитләрни нәччә миң киломтер йирақлиқтики ичкири хитайға қул ишчи болушқа мәҗбурлиған.

Мәзкур хәвәрдә BBC тори 2017-йил хитай таратқусидин ашкариланған бир видийониң толуқ нусхиси берилгән болуп, хәлқара таратқуларда әмди елан қилинғанлиқи қәйт қилинған. Униңда гума наһийә мокуйла йезисидики хизмәт гурупписиниң әмгәк күчи топлаш үчүн тәшвиқат елип барғанлиқи, әмма һечкимниң тизимлатқили кәлмигәнлики, шуниң билән бу гуруппиниң өйму-өй хизмәт ишләп деһқан қизлирини ичкиригә берип ишләшкә қизиқтуруватқанлиқи көрситилгән. Видийода көрситилгән 19 яшлиқ қиз бузәйнәп ичкиригә берип ишләшни халимайду, хитай кадир тохтимай валақлайду, қизниң чарисиз көзлири яшқа толиду, йәргә қарап турувалиду. Йәрлик кадирларниң тәһдит нәзәри вә хитай телевизийә мухбирлириниң екрани алдидиму бешини чайқап "бармаймән" дәйду. Әмма бичарә қиз бесимға чидимай йиғлап ташлайду вә "башқилар барса мәнму барай" дәйду. Бузәйнәпкә охшаш нәччә йүзлигән қизлар ата-аниси билән йиғлап хошлишип, он нәччә йил яшиған юрти, иллиқ аилисидин айрилип, ичкири хитайда қул ишчи болуш сәпирини башлайду.

Бу видийо хәлқара таратқуларда елан қилинғандин кейин, уйғурлар мәсилисигә көңүл бөлидиған анализчилар вә кишилик һоқуқ көзәтчилириниң диққитини қозғиған вә уни уйғурлардики мәҗбурий әмгәк мәсилисини әң яхши испатлап бәргән видийо дәп қариған. Анализчиларниң қаришичә, "хитай бу қизларни аилисиниң намратлиқтин қутулушиға ярдәм бериду дәп қизиқтурған билән уларни аилисидин айрип вәйран қилиду, той қилип пәрзәтлик болушиға тосқунлуқ қилиду, турмуш адитини бузиду, тилини вә мәдәнийитини йоқ қилиду. Уларни техиму намрат, чүшкүн, үмидсиз қиливетиду, ақивәттә пүтүн истиқбалини набут қилиду".

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт