Уйғур мәҗбурий әмгики хитайдики машина батарийәси саһәсидиму байқалди

Мухбиримиз әзиз
2022.06.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хитай һөкүмитиниң уйғурларни “заманиви қуллар” ға айландурушидики йәнә бир саһәниң хитайдики батарейә ишләпчиқириш саһәси икәнлики йеқинда ашкариланди.

“нйо-йорк вақти” гезитиниң 21-июндики тәпсилий хәвиридә ейтилишичә, улар хитай експорт қиливатқан түрлүк батарийәләрниң зор дәриҗидә уйғур мәҗбурий әмгики билән бағлинишлиқ икәнликини байқиған. Хәвәрдә ейтилишичә, дуня базиридики тәкрар зәрәтләшкә (ток қачилашқа) болидиған батарейә (lithium ion batteries) ләрниң аз дегәндиму 75 пирсәнти хитайдин келидикән. Бу хил батарийәләр күндилик турмушта көп ишлитилидиған компютер вә телефон қатарлиқ електронлуқ үскүниләрдин тартип һазир барғансери асасий еқимға йүзлиниватқан батарейә билән һәрикәтлинидиған түрлүк аптомобилларға сәплинидикән. Һалбуки буниңға керәклик көплигән минерал маддиларниң мутләқ көп қисми уйғур дияридин қезилидикән.

Бу җәһәттә “шинҗаң рәңлик метал қезиш гуруһи” қатарлиқ бир қисим зор ширкәтләр бу җәһәттики әң чоң хам әшя материяли билән тәминлигүчиләр болуп, уларниң ашу хил кан байлиқлирини қезишқа уйғур яшлирини йүзләп-миңлап ишчилиққа қобул қилмақтикән. Бу ишчилар қошуни болса “партийәни вә дөләтни сөйүш” дегәндәк “инқилабий” сөзләр йезилған байрақлар алдида қәсәм берип хәтәрлик вә саламәтликкә интайин зиянлиқ болған канларда кан қезишқа йолға чиқмақтикән. Һалбуки бу хил ишчилар қошуниниң “юқири дәриҗилик органлар” тәшкиллигән “ишқа орунлаштуруш” сәпәрвәрликигә қарши чиқиш шараитиниң йоқ икәнлики, қаршилиқ билдүргәнләрниң еғир “җаза” ға тәйяр болуши керәклики йеқинқи мәзгилләрдә көпләп мәлум болмақта.

Мәлум болушичә, уйғур дияридики мәҗбурий әмгәккә четишлиқ саһәләр көпләп мәлум болған болсиму, батарейә ишләпчиқириш саһәсидиму уйғур мәҗбурий әмгикиниң ишлитиливатқанлиқи ташқи дуняға намәлум болуп кәлгән. Хитай һөкүмитиниң уйғур дияридики партийә секретари болған ма шиңруй болса техи йеқиндила рәңлик метал саһәсини көздин кәчүргәндә “юқири пән-техника мәһсулатлириға керәклик материялларни ишләпчиқириш сүритини тезлитиш керәк” дәп көрсәтмә бәргәникән. Америка дөләт мәҗлисидә уйғур мәҗбурий әмгикини чәкләш һәққидә сөз қилип келиватқан кишиләрниң бири авам палатасиниң әзаси там свази (Thomas R. Suozzi) Бу һәқтә сөз қилип; “әң әқәллий болған кишилик һоқуққиму һөрмәт қилалмиған бир дөләт билән болған содини қандақму давамлаштурғили болсун?” дегән.

Һалбуки, дуняниң батарейә еһтияҗи ғайәт зор дәриҗидә хитайға тайинип қелиштәк чоң мәнзирә нөвәттики мәҗбурий әмгәкни чәкләш хизмитигә еғир тосқунлуқ пәйда қиливатқан амилларниң бири болуп қалмақтикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.