Xitayning "Qaraqash höjjetliri" namliq yene bir mexpiy höjjiti ashkarilandi

Muxbirimiz erkin
2020-02-17
Share

Xitayning lagérlar heqqidiki yene bir mexpiy höjjiti17‏-féwral küni gherb taratqulirida élan qilinip, dunyada yene bir qétim ghulghula qozghidi.

"Qaraqash höjjetliri" dep atalghan bu höjjet xitayning ötken yili ashkarilan'ghan lagérlar heqqidiki 400 betlik we 28 betlik mexpiy höjjitidin kéyin élan qilin'ghan 3‏-qétimliq partlash xaraktérlik yene bir delil, dep körsitilmekte.

137 Betlik mezkur höjjette xitay hökümitining Uyghurlarni qandaq bahane-sewebler bilen tutqun qilip, lagérlargha qamighanliqigha da'ir küchlük deliller yer alghan. Mezkur höjjet xotenning qaraqash nahiyesige qarashliq bir ijtima'iy rayondiki 650 din artuq a'ilige chétishliq 3000dek kishining arxipi bolup, bu höjjet shu teweliktiki puqralarning diniy étiqadi, kündilik hayati, yürüsh-turushi, xaraktéri, ipadisi, ularning ichidin tutqun qilinip, lagérgha qamalghan we késilgen kishilerning ismi, qamilish, késilish sewebi qatarliq nurghun tepsilatlarni öz ichige alghan. Bu höjjet burun qismen Uyghurchigha terjime qilinip, ijtima'iy taratqularda élan qilin'ghan idi. Emma bu qétim mezkur höjjet in'glizchigha terjime qilinip, amérikadiki "Wayis" namliq téléwiziye qanilida élan qilindi.

Melum bolushiche, mezkur höjjetni gollandiyediki Uyghur pa'aliyetchiler teminligen bolup, xelq'ara muxbirlar birleshmisi we gherblik Uyghurshunaslarning tekshürüshi, tehqiqlishi arqisida uning chinliqi muqerrerleshkendin kéyin élan qilin'ghan iken. Gérmaniyelik Uyghurshunas adri'an zénz chet'el taratqulirigha qilghan mezkur höjjet heqqidiki sözide: "Bu höjjet béyjingning normal diniy étiqad en'enilirini basturghan we jazalighanliqigha da'ir men burun körüp baqmighan küchlük deliller bilen teminleydighan yitük bir höjjettur," dégen.

Mezkur höjjet xitay tashqi ishlar ministiri wang yi gérmaniyening myunxén shehiride jaza lagérlirining mewjutluqini inkar qilip arqidinla élan qilindi. Wang yi ötken jüme küni gérmaniye tashqi ishlar ministiri xeyku ma'as bilen myunxénda axbarat yighini ötküzüp, jaza lagéri we bir milyon ademning tutqun qilinishi heqqidiki xewerlerni pütünley "Ösek söz" hem "Saxta xewer" dégen idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.