Хитай һөкүмитиниң чегра һалқип уйғурларни бастурмақчи болуши ғулғула қозғиди

Мухбиримиз әзиз
2018-02-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Бейҗиң даирилириниң изчил һалда малайшияда қолға елинған, әмма өзлирини «хитай пуқраси әмәсмиз» дәп җакарлиған 11 уйғурни хитайға қайтуруп беришни тәләп қилиши билән уйғурлар мәсилиси йәнә бир қетим ғулғулиға сәвәб болушқа башлиди.

Сиясий анализчи җемис дорсейниң «җәнубий хитай сәһири гезити» ниң 20-феврал саниға бесилған бу һәқтики мақалисидә көрситилишичә, хитай һөкүмитиниң малайшияда тутулған уйғурларни хитайға қайтуруп бериш тәлипини маһийәттә хитайниң «аманлиқ» намидики бастуруш һәрикәтлирини чегра сиртиға кеңәйтишидики әң йеңи мисал дейишкә болидикән.

«Малайшия адвокатлар җәмийити» му өткән һәптә бу тоғрилиқ баянат елан қилған болуп, хитайниң бу урунушини «хәлқара қанунларни ашкара дәпсәндә қилғанлиқ» дәп әйиблигән иди.

Мақалидә көрситилишичә, малайшия һөкүмити 2011-йили 11 уйғурни хитайға өткүзүп бәргән, 2012-йили сәуди әрәбистан һөкүмити тутуш буйруқи чиқарған һәмзә қәшқирини сәудиға өткүзүп бәргән, 2017-йили болса, түркийә һөкүмити тәрипидин сиясий өзгириш қозғаш җинайити билән әйиблиниватқан диний әрбаб «пәтһулла гүлән гуруһи» четилип қалған үч нәпәр түркийә пуқрасини түркийә һөкүмитиниң тәлипи бойичә әнқәрәгә өткүзүп бәргән икән.

Җеймис дорсейниң баян қилишичә, хитай һөкүмити нөвәттә уйғурлар диярида иҗра қиливатқан қаттиқ назарәт системиси, «сиясий тәрбийәләш мәркәзлири», «икки йүзлимичи» ләрни байқаш дегәнләр йәтмигәндәк, әмдиликтә буни чегра сиртиға кеңәйтиши йәнә бир тәрәптин хитайниң нөвәттә иҗра қиливатқан «бир бәлвағ бир йол қурулуши» ниң бихәтәрлики хитай үчүн қанчилик муһим икәнликиниму көрситип беридикән. Болупму, «хитай-пакистан иқтисадий каридори» буниңда бәкму муһим орун игиләйдикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт