Xitay hökümiti ata-aniliri "Lagérlargha" qamalghan Uyghur balilirini qattiq nazaret astida tutmaqta iken

Muxbirimiz erkin
2018-10-01
Élxet
Pikir
Share
Print

Xelq'ara kishilik hoquq teshkilatliri xitay da'irilirining ata -anisi yighiwélish lagérlirigha qamilip qaranchuqsiz qalghan Uyghur balilirini qattiq nazaret astida tutuwatqanliqini bildürdi.

"Zimistan" torining xewer qilishiche, nöwette xotenning lop nahiyeside ata-anisi yighiwélish lagérigha ekétilip, qaranchuqsiz qalghan 2000 dek bala bolup, yerlik da'iriler bu balilarni qattiq nazaret astida tutup turmaqta iken.

Xewerde, ata-anisi tutqun qilinip baliliri nazaret astigha élin'ghan bundaq a'ililer "Qoshmaq tutqun a'ililer" dep atilidighanliqi bildürülgen.

Xewerde yerlik da'irilerning neqil keltürüshiche, nöwette lop nahiyesidiki bezi mektepler "Qoshmaq tutqun a'ililer" ning perzentlirini terbiyelep, ularni "Xitaylashturidighan" yataqliq merkezlerge özgertilgen.

Xewerde, lop nahiyesidiki "Shinxu'a méhri-shepqet yeslisi" ning mana shundaq mekteplerning biri ikenliki, bu orunda 1 yashtin 3 yashqiche bolghan 150 din artuq Uyghur balining terbiyeliniwatqanliqi ilgiri sürülgen.

Xewerde bayan qilinishiche, bu nahiyediki "Yüdu méhri-shepqet mektipi" de 3 yashtin 6 yashqiche bolghan 500 din artuq bala bar iken. Xewerde yene bu mekteplerning sirtqa pütünley taqaq ikenliki, uning tam, ishik we derwazilirining türmige oxshash sim tosuqlar bilen toralghanliqi, balilarning sirtqa chiqishi cheklinidighanliqi bildürülgen.

Xewerde ashkarilinishiche, balilar her ayda aran bir qétim ata-anisi bilen widéyo arqiliq körüshtürülidighan bolup, balilar her qétim ata-anisi körgende ularni séghinip yigha-zare qilishidiken.

Kishilik hoquq teshkilatlirining ilgiri sürüshiche, nöwette bir milyondek Uyghur yighiwélish lagérlirigha qamalghan bolup, ikki milyondek kishi ochuq terbiyelesh merkezliride öginishke qatnashmaqta iken.

Yéqinda radiyomizgha kelgen uchurlarda xitay da'irilirining lagérlarda keng kölemlik sot échip, tutqunlargha türküm- türkümlep jaza hökümi élan qiliwatqanliqi, késilgenlerni poyiz arqiliq ichkiri ölkilerge yötkewatqanliqi ilgiri sürülgen idi.

Radiyomiz ötken hepte qeshqerdiki bir lagérdin 2000 dek Uyghurning poyiz arqiliq ichkirige yötkep kétilgenlikini delilligen idi.

Toluq bet