"Qaraqash höjjetliri" xelq'araliq axbaratlarda keng orun aldi

Muxbirimiz irade
2020-02-18
Share

Xitay hökümiti Uyghur élide yolgha qoyghan lagér tüzümige a'it mexpiy höjjet ashkarilan'ghandin kéyin xelq'araliq axbaratlarda küchlük inkas qozghidi.

"Qaraqash höjjetliri" dep atalghan bu höjjet 17‏-féwral küni élan qilin'ghandin kéyin dunyadiki nopuzluq axbaratlardin "CNN", "BBC", "Wall Street Journal" qatarliqlarda shundaqla yene birleshme agéntliqi, gérmaniye awazi, firansiye agéntliqi we bashqa nurghun axbaratlarda keng türde xewer qilindi. Xewerlerde birdek, xitay hökümitining Uyghurlarni meschitke bérish, chet'eldiki tughqini bilen téléfonda sözlishishke oxshash jinggha toxtimaydighan sewebler bilen lagérgha qamighanliqi jümlidin Uyghurlarni Uyghur bolghanliqi üchün lagérgha qamighanliqigha a'it küchlük pakitlar ashkarilan'ghanliqini bayan qilghan.

Nyu-york waqti gézitining tonulghan iston yazghuchisi nikolas kiristof 17-féwral küni tiwittirgha bu heqte inkas yézip: "Xitaygha a'it ashkarilan'ghan yéngi höjjet shinjangdiki musulmanlarning yaghliq chigish we hetta chet'el tor betlirini bilip-bilmey échip qalghanliqi üchün lagérgha qamalghanliqini ashkarilap berdi. Men buni yehudiy qirghinchiliqidin kéyin yüz bergen yene bir qétimliq insanlarni dini étiqadi sewebidin zor kölemde tutqun qilish herikiti, dep qaraymen" dégen.

"Qaraqash höjjetliri" dep atalghan137 betlik höjjet xotenning qaraqash nahiyesige qarashliq bir ijtima'iy rayondiki 650 din artuq a'ilige chétishliq 3000 dek kishining arxipi bolup, höjjette shu teweliktiki kishilerning diniy étiqadi, kündilik hayati, yürüsh-turushi, xaraktéri, ipadisidin bashqa yene, lagérgha qamalghan we késilgen kishilerning ismi, ularning lagérgha qamilish yaki késilip kétishtiki sewebige a'it melumatlar orun alghan.

CNN Téléwiziyesi we BBC qatarliq xewer organliri bu heqte tarqatqan bir qanche xewer programmilirida ayrim-ayrim halda adwokat nuriy türkel, adriyan zénz, firqet jewdet we roshen abbas qatarliqlarni ziyaret qilip ularning weziyet heqqidiki inkaslirini tarqatti.

Tetqiqatchi adriyan zénz "CNN Téléwiziyesi" ge qilghan sözide bu höjjetlerning xitay hökümitining niyitini ashkarilap béridighan intayin muhim pakitliqini bildürgen. Nuriy türkel bolsa xelq'ara jem'iyetni yene bir qétim xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan bu siyasetlirige qarshi heriketke ötüshke chaqirghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.