Xitayning kanadadiki elchixanisi xitayning chet'eldiki Uyghur oqughuchilarni mejburi qayturup kétishini aqlidi

Muxbirimiz erkin
2017-11-06
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning kanadadiki elchixanisining bayanatchisi kanada axbaratining yéqinda élan qilghan Uyghur heqqidiki xewer, maqalilirige inkas qayturup, xitay hökümitining chet'eldiki Uyghur oqughuchilarni mejburi qayturup kétishini aqlighan.

Yéqinda kanada "Yer shari we pochta géziti" arqa-arqidin xitay türmisidiki kanada puqrasi hüseyin jélilning délosi, xitayning Uyghur rayonidiki qayta terbiyelesh lagérliri, uning chet'eldiki Uyghur oqughuchilarni mejburi qayturup kétishi qatarliq mesililerni otturigha qoyghan.

Kanadadiki bezi pa'aliyetchiler, xitayning Uyghur oqughuchilarni "Gherb démokratiyesining tesirige uchrishidin qorqup mejburi qayturup kétiwatqanliqi" ni ilgiri sürgen idi.

Lékin xitayning ottawadiki elchixanisining bayanatchisi yang yündongning "Yer shari we pochta géziti" torigha yazghan inkasida ilgiri sürüshiche, xitay hökümitining Uyghurlarni "Gherbning tesirige uchrishidin qorqup qayturup kétip baridu", dep qarash "Bimenilik" iken. U, her yili 130 milyon xitayning chet'elge sayahetke chiqidighanliqini eskertip, "Eger xitay hökümiti puqralirining chet'elge chiqishini chekligen bolsa, gherb idiyesidin qorqti, déyish mentiqliq bolatti" dégen. U, Uyghur oqughuchilarni mejburi qayturup kétishni xitayning térrorluqqa qarshi alghan tedbirlirige baghlap, "Her qandaq döletning ammiwi bixeterlikni qoghdash üchün muwapiq tedbirlerni élish mejburiyiti bar" dep tekitligen.

Xitay hökümiti bu yilning bashliridin étibaren chet'eldiki Uyghur oqughuchilarning yurtida qalghan ata-ana, uruq-tughqanlirini görüge tutup, ularni qaytip kélishke mejburlighan. Kishilik hoquq teshkilatlirining qeyt qilishiche, qaytip kelgenlerning bir qismi yépiq terbiyelesh merkezlirige ewetilgen, bir qismi qamaq jazasigha höküm qilin'ghan, yene bir qismi iz déreksiz yoqap ketken.

Yang yündong bolsa, xitayning térrorchilar bilen adettiki xelqni perqlendüridighanliqi, térrorchilarni bayqashta étnik kimlikini ölchem qilmaydighanliqini ilgiri sürgen. Lékin, kishilik hoquq teshkilatlirining bildürüshiche, xitayning atalmish térrorluqqa qarshi turush herikiti nishanliq Uyghurlargha qaritilghan iken.

Toluq bet