Хитайниң қазақистандики баш әлчиси уйғур елидики лагерларниң хитайниң «әсәбийликни түгитиштики чариси» икәнликини ишарәт қилған

Мухбиримиз ирадә
2019-08-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт

«Җуңго хәвәрләр тори» ниң бу һәқтики хәвиридин қариғанда, хитайниң қазақистанда турушлуқ баш әлчиси җаң шяв 29-июл күни пайтәхт нурсултанда бир қисим қазақ вә хитай ахбаратлириниң зияритини қобул қилғанда уйғур елидики лагерларни хитай һөкүмитиниң «әсәбийликни түгитиштики чариси» икәнликини ишарәт қилиш билән биргә «диний әсәбийликни түгитиш хәлқара җамаәтниң ортақ вәзиписи,» дәп көрсәткән.

Хитай әлчи җаң шияв бундин икки ай аввал, йәни 28‏-май күни қазақистанда «азадлиқ радийоси» ниң мухбири лагерлар һәққидә соал сориғанда наһайити қаттиқ аччиқлинип, лагерларниң мәвҗутлуқини кәскин рәт қилған иди. У йәнә мухбирлар уйғурлар дияридики бир қисим қазақларниң уруқ-туғқанлирини хитай һөкүмитиниң тутқун қилғанлиқини оттуриға қойғанда, «сиз бу ялған учурларни нәдин алдиңиз? буларниң һәммиси сахта мәлуматлар» дәп уларни қопаллиқ билән силкигән иди.

Бирақ у, 29-июл күни бир қисим қазақ вә хитай мәтбуатлириниң зияритини қобул қилғанда «диний әсәбийликни түгитиш пүтүн дуняниң ортақ вәзиписи, һечқандақ дөләт униңға қол қоштуруп турса болмайду, әмма һечқандақ дөләтниң техи мукәммәл бир чарисиму йоқ. Әлвәттә, биз бу һәқтики пикирләрни аңлаймиз. Әмма бир қисимларниң буни дәп бизниң сиясәтлиримизгә қара чаплишиға йол қоймаймиз,» дегән.

У америка ташқи ишлар министири помпейониң хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан сиясәтлири һәққидики тәнқидлирини тилға елип, «помпейониң сөзлири мәсулийәтсизлик билән қилинған сөзләр» дегән.

У помпейониң тәнқидлириниң әмәлийәт билән алақиси йоқлуқини, униң пәқәт идеологийәни чиқиш қилған вә хитайни қарилашни мәқсәт қилған сөзләр икәнликини илгири сүргән. У: «шинҗаңда 25 миңдин ошуқ мәсчит бар. Америка, германийә, фирансийә вә әнглийәдики мәсчитләрниң омумий санидинму көп. Һәр 530 адәмгә бирдин мәсчит тоғра келиду» дегән. Бирақ җаң шяв уйғур елидики мәсчитләргә адәмләрниң халиғанчә намаз оқушқа баралмайдиғанлиқини тилға алмиған.

Җаң шяв йәнә ғәрб ахбаратлириниң уйғур елидики террорлуқ вәқәлиригә нисбәтән «икки хил өлчәм» қоюватқанлиқини, һалбуки, русийә, сәуди әрәбистан, мисир, таҗикистан қатарлиқ 50 дөләтниң җәнвәдә турушлуқ вәкиллириниң хитайниң уйғур елигә қаратқан сиясәтлирини қоллиғанлиқини ипадә қилған.

Һалбуки, юқириқи дөләтләр болса хәлқарадики кишилик һоқуқ органлири вә актиплириниң күчлүк тәнқидигә учриған иди. Улар «хитайниң уйғур елидики сиясәтлирини қоллап иза қойған бу дөләтләр бир болса хитайниң пулиға еһтияҗлиқ намрат дөләтләр, бир болса өзлиридиму еғир инсан һоқуқи дәпсәндичиликлири мәвҗут болған дөләтләр» икәнликини, уларниң хитайниң депиға уссул ойнаштин башқа чарисиниң йоқлиғини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт