Rabiye qadir xanim xelq'ara jama'etni "yépiq terbiyilesh merkezliri" üstidin musteqil tekshürüsh élip bérishqa chaqirdi

Muxbirimiz erkin
2018-01-29
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet

Dunya uyghur qurultiyining aliy rehbiri rabiye qadir xanim bayanat élan qilip, xelq'ara jem'iyetni xitayning uyghur élide musteqil tekshürüsh élip bérishqa, "yépiq terbiyilesh merkezliri" diki tutqunlarni qoyup bérishke we bu orunlarni taqashqa chaqirdi.

Bayanatta, uyghurlarning yéqinqi bir qanche yildin béri misli körülüp baqmighan basturush we gheyriy insaniy mu'amilige duch kelgenliki, xitayning buni xelq'ara jama'etning köz aldida élip bériwatqanliqini bildürgen. Xitay hökümiti ötken yilning bashliridin bashlap "yépiq terbiyilesh merkezliri" ge on minglighan uyghurni yighiwélip, ulardiki atalmish "radikalliq" we "xata idiyeler" ni tüzitidighanliqini ilgiri sürgen. Kishilik hoquq teshkilatliri we közetküchilerning bildürüshiche, "yépiq terbiyilesh merkezliri" diki uyghurlarning éniq sani melum bolmisimu, biraq az kem bir milyon, dep perez qilishqa bolidiken.

Rabiye qadir xanim bayanatida, natsistlar gérmaniyesi we sabiq sowét ittipaqining yighiwélish we gulag lagérlirini, bosniye, rwandadiki tragédiyelerni xatirilitip: "uyghurlarning keng kölemlik tutqun qilinishi, ularning bu lagérlarda chékiwatqan iztirapi, rayonda élip bériliwatqan dehriyleshtürüsh herikiti uyghurlardiki naraziliqni kücheytishi, netijide bu, mezkur lagérlarni qoghdawatqan xitay amanliq küchlirining qanliq basturush arqiliq öch élishini keltürüp chiqirip, xelqimizning mewjutluqigha xewp yetküzüshidin endishe qiliwatimiz" dégen. 

Amérikidiki "karnigi xelq'ara tinchliqni ilgiri sürüsh" tetqiqat ornining yéqinda élan qilghan maqaliside körsitilishiche, uyghur aptonom rayoni partkom sékrétari chén chüen'goning bashchiliqida élip bériliwatqan uyghur rayonidiki bu basturushning kölimi we rehimsizlik derijisini tarixtiki héchqandaq dewrge sélishturghili bolmaydiken.

Rabiye qadir xanim bayanatida eger xelq'ara jem'iyet bu ishqa süküt qilsa, buning xitayni téximu jasaretlendüridighanliqini tekitligen.

Toluq bet