Илидики санғун мәһкимиси тәрбийә базисиға айландурулди

Мухбиримиз үмидвар
2017-07-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Йеқинда манҗу-чиң империйисиниң һөкүмранлиқиниң символи болған ғулҗа күрәдики или санғун мәһкимиси уйғур аптоном райони даирилири тәрипидин иҗтимаий пәнни омумлаштуруш вә тәрбийә бериш базиси қилип бекитилгән.Или хәвәр торидики бу һәқтики учурда, 1883-йили қурулған или санғун мәһкимиси чиң сулалисиниң әйни вақиттики шинҗаңдики әң алий һәрбий мәмурий башлиқниң қараргаһи болуп, или санғун мәһкимиси юқири тарихи, мәдәнийәт қиммитигә игә, дәп қәйт қилинған.

Или санғун мәһкимисини тәрбийиләш базиси қилип бекиткән даириләр бу җайниң «тарихни тәтқиқ қилиш вә түзүлмә ислаһатида издиниш һәм инқилаб әнәниси вә иҗтимаий пәнни омумлаштуруш тәрбийиси елип бериштики әң яхши база», дәп шәрһлигән. 

Тарихий мәлуматларға қариғанда 1864-йили илидики уйғур, қазақ, туңган қатарлиқ хәлқләрниң чиң империйисиниң мустәбит һөкүмранлиқиға қарши кәң көләмлик қозғилаңлири нәтиҗисидә, чиң һөкүмранлиқи или тәвәсидә йоқитилған вә или санғун мәһкимиси вәйран қилинған шуниңдәк илида или таранчи уйғур султанлиқи қурулған иди.Әмма, или 1871-йилидин 1881-йилиғичә он йил русийә һөкүмранлиқи астида болғандин кейин, «русийә-хитай петербург шәртнамиси» гә асасән чиң империйисигә қайтуруп берилгәндин кейин, 1883-йили манҗулар қайтидин илида өз санғун мәһкимисини тәсис қилип, һәрбий идарә қилишқа киришкән иди.

Тарихчиларниң қаришичә, җүмлидин әнқәрәдики һаҗитәппә университетниң тарих дотсенти әрким әкрәмниң қаришичә, или санғун мәһкимиси әмәлийәттә пүтүн уйғур дияридики хәлқ қозғилаңлирини бастурушқа қоманданлиқ қилидиған вә хәлқ үстидин мустәбит һәрбий-сиясий вә мәмурий һөкүмранлиқ елип баридиған һакимийәт оргинидин ибарәт. Шуңа тарихта или санғун мәһкимиси уйғур, қазақ, қирғиз, туңган, вә башқа милләтләр, һәтта 1911-йилидики сун җуңшән башчилиқидики хитай миллий инқилабчилири тәрипидинму һакиммутләқлиқ, зораванлиқ вә мустәбитликниң символи сүпитидә көрүлгән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт