Shi jinpingning hökümranliqi maw zédongdin kéyinki "Eng qebih diktatoriliq" dep qaralmaqta

Muxbirimiz eziz
2018-10-02
Élxet
Pikir
Share
Print

Birleshken döletler teshkilati we bashqa xelq'araliq teshkilatlar Uyghurlar diyaridiki milyonlighan kishilerning lagérlargha soliniwatqanliqi heqqide doklatlar élan qilghandin kéyin amérika hökümiti buninggha küchlük inkas qayturdi hemde "Insan heqliri depsendichiliki" ge chétishliq yuqiri derijilik emeldarlarni jazalashni oylishiwatqanliqini bildürdi.

Emma bezi analizchilar Uyghurlardin bashlan'ghan bu xil milliy zulumni insan heqlirini ayaq-asti qilish dégendin köre eqelliy erkinlikke qilin'ghan hujum we qebih diktatoriliqning kéngiyishi, dep qarashning téximu toghra bolidighanliqini, mahiyette buning medeniyet qirghinchiliqidin qélishmaydighan qilmish ikenlikini algha sürmekte.

2-Öktebir küni "Amérika konsérwatipliri" torida élan qilin'ghan bu heqtiki maqalida Uyghurlar uchrawatqan zulumning sewebi heqqide toxtilip: "Xitay hökümiti Uyghurlarni musulman türkiy xelq bolghini üchün emes, belki ularni xitay kompartiyesining hökümranliqi üchün tehdit, dep qarighanliqi üchün xitaylashturushqa küch serp qilmaqta" dep körsitilidu. Shuningdek Uyghurlar diyaridiki zulum sheklining hazir pütün xitay miqyasigha kéngiyiwatqanliqini, xitaydiki milyonlighan xitaylargha oxshash Uyghurlarning insan heqliri ayaq-asti qiliniwatqan bolsimu, shi jinping dewridiki diktatoriliq bashlan'ghandin buyan Uyghurlar duch kéliwatqan basturushning xitayning bashqa jayliridin zor derijide perqliq boluwatqanliqi tepsiliy bayan qilinidu.

Aptorning qarishiche, béyjingdiki melum yeslide balilargha söz qilghan shi jinping "Ösmürler sotsiyalizmning yadroluq qimmet qarashlirini yürikige we méngisige möhür bésilghandek ornitiwélishi lazim" dégen. Shu yosunda xitaydiki barliq mektepler oqughuchilargha "Sotsiyalistik qimmet qarishi"ni siyasiy öginishler arqiliq singdüridighan mashinigha aylan'ghan. Halbuki Uyghurlar diyarida milyonlighan Uyghurlar lagérlargha qamilip, mejburiy yosunda bu xildiki "Yadroluq qimmet qarashliri"ni ögenmekte iken.

Maqalida körsitilishiche, hazir xitayda omumlishiwatqan reqemlik nazaret sistémisi asasliqi Uyghurlar diyaridila omumyüzlük mewjut iken. Buning bilen xitay tewesidiki herqandaq Uyghurning herqachan qolgha élinish yaki tutqun qilinish éhtimalliqi ré'alliqqa aylan'ghan.

Eng yéngi kaméraliq nazaret tüpeylidin Uyghurlarning herqandaq herikiti hökümetning kontrolluqida bolush emelge ashqan. Bolupmu shi jinping hakimiyetni qolgha alghandin kéyin "Pikir jinayiti" asasliq hujum nishani bolghan.

Buning bilen ilgiriki waqitlarda kishilerning siyasiy we ijtima'iy témilar boyiche anche-munche xupiyane paranglishishigha toluq xatime bérilip, bu xil pikirge chétilghanlar jinayetchige aylinishqa bashlighan. Bolupmu xitay hökümitining men'i qilin'ghan témilar we atalghularni békitishi, kündilik turmushtiki köpligen normal mezmunlarning jinayetke seweb bolup qélishi seweblik pütkül Uyghur milliti bir ortaq qorqunch ichide yashimaqta iken.

Aptor mushu ehwallarni omumlashturup: "Shinjangdiki insanning eqlige sighmaydighan bu xil depsendichilik emeliyette maw zédong dewridin kéyin otturigha chiqqan eng qebih diktatoriliqning bir tipik misalidur" dep xulase chiqiridu, shuningdek xitayning 2012-yilidin buyan barghanséri shimaliy koréyege oxshap qéliwatqanliqini, xitayning bu xil erkinlikke qarshi turush herikitige qarshi bir istratégiyeni tépishning zörür boluwatqanliqini alahide tekitleydu.

Toluq bet