Хитайниң қәрзини қайтурушта қийналған таҗикистан, алтун кан вә земинлирини қәрз орнида беришкә мәҗбур болған

Мухбиримиз әркин
2022.07.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Сабиқ совет иттипақи парчилинип мустәқиллиққа еришкәндин буян хитайдин көпләп қәрз елип кәлгән таҗикистан, нөвәттә қәрз қилтиқиға чүшүп қалған. 21-Июл күни “явро-асия тори” да елан қилинған бир мақалида көрситилишичә, нөвәттә хитайниң қәрзини қайтурушта қийниливатқан таҗикистан, өзиниң алтун канлири вә земинлирини хитайға кесип беришкә мәҗбур болмақтикән. Мақалида, таҗикистанниң 2022-йилини башлири хәлқарадин алған қәрзиниң 3 милярд 300 милйон икәнлики, буниң бир милярд 980 милйон доллири, йәни буниң 60 пирсәнтиниң хитай импорт-експорт банкисидин елинғанлиқии билдүрүлгән.

Мақалида ейтилишичә, йеқиндин бери сириланкиниң хитайдин алған қәрзи хәлқара темиға айланған болсиму, бирақ униң хитайдин алған қәрзи аран 10 пирсәнтни тәшкил қилидикән. Мақалида, таҗикистанниң 2021-йили 131 милйон 900 миң доллар қәрз төлигәнлики, лекин буниң 65 милйон 200 миң доллири хитайға кәткәнлики, бу пулниң 22 милйон доллирини пәқәт өсүм үчүнла төлигәнликии билдүрүлгән. Мақалида ейтилишичә, хитай асасән таҗикистанниң ул әслиһәлиригә қәрз бәргән. Бу ул әслиһәләргә кетидиған ишчи, материял, техника һәммисиниң хитайдин келидиған болуп, нәтиҗидә қәрзниң йәнила хитайға қайтип келидикән.

Мақалида, қәрз пулни қайтурушқа қурби йәтмигән таҗикистанниң юқири қумарг вә шәрқий доба алтун канлирини хитайға гөрүгә қоюшқа мәҗбур болғанлиқи, таҗикистанниң йәнә қәшқәрдики “шинйү дади канчилиқ ширкити” гә таҗикистандики күмүш записи мол бир тағлиқ районида кан ечиш һоқуқи берип, 7 йилғичә баҗ кәчүрүм қилғанлиқии билдүрүлгән.

“хитай қәрзиниң бәдили: таҗикистан қәрз төләштә хитайға йәнә немиләрни беришкә тәйяр” мавзулуқ мақалидә қәйт қилинишичә, таҗикистанниң земини 2011-йилдин бери техиму кичикләп кәткән болуп, 2011-йили бир миң бир йүз квадрат километирлиқ земинни хитайға кесип бәргән таҗикистанниң, шуниңдин кейин йәнә 600 квадрат километирлиқ земини азийип кәткән. Мақалида, 600 квадрат километирлиқ бу земинниң нәгә йоқалғанлиқи ениқ болмисиму, әмма униңға хитайниң еришишиниң күчлүк еһтималлиқ икәнлики тәкитләнгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.