Ürümchidiki Uyghurlar asasliq yerleshken kona mehelliler dawamliq chéqilmaqta

Muxbirimiz irade
2020-10-29
Share

Xitayche chiqidighan "Tengritagh tori" ning xewiridin qarighanda, ürümchide élip bériliwatqan atalmish "Kona we kepilik mehellilerni özgertip yasash qurulushi" boyiche bu yil ichide 5001 kona öyni özgertish pilanlan'ghan. Mezkur pilanni noyabirning axiri tamamlash nishanlan iken.

Uyghur aptonom rayonluq da'iriler 2017-yilidin bashlap, sheher muhitini güzelleshtürüsh namidiki "Kona öylerni chiqish" herikitini bashlighan idi. Bu heriket ürümchide asasliq tengritagh, saybagh, shimgo qatarliq Uyghurlar bir qeder merkezlik olturaqlashqan rayonlarda élip bérilghan. Xitay hökümiti bundaq qurulushlarni "Olturaq rayonlarni yéngilash, ahalilerni yéngi öylerge köchürüp, qéyinchiliqini hel qilish" dep teshwiq qilidu. Biraq chet'ellerde Uyghur élining siyasiy we ijtima'iy weziyitini tetqiq qilip kéliwatqan közetküchiler bolsa buning eslide Uyghurlarning qedimiy olturaqlishish adetlirini buzush, topliship yashishini cheklesh arqiliq kontrol qilishni asanlashturushni meqset qilghanliqini bayan qilishmaqta.

"Tengritagh tori" ning xewiridin melum bolushiche, ürümchidiki kona mehellilerni chéqish özgertish xizmiti 2017-yili bashlap, 2019-yilining axirigha qeder 460 mingdin artuq turalghu öy özgertilgen iken.

Bu qurulush yalghuz ürümchidila emes. Uyghur aptonom rayonluq da'iriler bu yil 5-ayda "Shinjang aptonom rayonidiki kona ahaliler rayonini özgertish sinaq xizmet pilani" deydighan bir yéngi qurulush pilanini élan qilghan we sinaq boyiche ürümchi, ghulja, aqsu, kucha we xoten sheherliridiki atalmish kona öy-mehellilerni chaqidighanliqini, jem'iy 1090 mehellidiki alahazel 193 ming 400 a'ililikni köchüridighanliqini élan qilghan idi.

Uyghur éli miqyasi boyiche élip bériliwatqan bu "Kona öy-mehellilerni chéqish" qizghinliqi chet'ellik mutexessilerningmu diqqitini qozghighan bolup, mushu sahede tetqiqat élip barghan amérika brin mawr uniwérsitétining proféssori lorén xansén xanim bu heqtiki tetqiqat maqaliside, xitay hökümitining "Kona öylerni yéngilash" namidiki Uyghurlar topliship olturaqlashqan mehellilerni chéqish heriketlirini "Zémin bilen kimlik arisidiki munasiwetni üzüsh we shundaqla mutleq kontrolluqni ishqa ashurushni meqset qilghan," dep chüshendürgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet