Тәклимакандики дәрябойи йезисиниң аһалилири юрт-маканлиридин мәҗбурий көчүрүлмәктә

Мухбиримиз ирадә
2019-04-18
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитайниң шинхуа агентлиқи 18-апрел күни тарқатқан бир парчә рәсимлик хәвиридин мәлум болушичә, хотәнниң керийә наһийәсидики қәдими юрт дәрябойи йезисидики аһалиләр әслидики юрт-маканлиридин көчүрүветилгән.

Шинхуа торида елан қилинған бу һәқтики хәвәргә «қумлуқтики әң ахирқи қәбилә әзалири йеңи өйлиригә көчүп кирди» дәп мавзу қоюлған.

Хитай һөкүмити 2017-йилидин башлап дәрябойи йезисидики аһалиләрни көчүрүш хизмитини башлиған иди. Шинхуа агентлиқиниң хәвиригә қариғанда, 1342 нопусқа игә дәрябойи йезисида җәмий 369 аилә бар болуп, һазирғичә 102 аилә көчүрүлүп болунған. Даириләр пиланға асасән 2019-йили ичидә йәнә 114 аилини көчүрүшни вә қалған аһалиләрни 2020‏-йилғичә пүтүнләй көчүрүп болушни пиланлимақтикән.

Бу йеза аһалилири бирдәк керийә наһийәсигә 90 километир келидиған бир җайдики обчә өйләргә көчүрүлгән. Шинхуа ториниң хәвиридә бу кишиләрниң әслидики интайин намрат вә иптидаий һаяттин қутулуп, токлуқ вә турубилиқ өйләргә көчүрүлгәнлики давраң селинған болсиму, лекин уларниң йеңи маканда қандақ тирикчилик қилидиғанлиқини тилға алмиған. Әслидә чарвичилиқни асас қилип яшап кәлгән дәрябойи хәлқиниң әмди немигә тайинип һаят кәчүридиғанлиқи мәлум әмәс. Диққәт қозғайдиғини шуки, сүрәтлик хәвәрдә дәрябойи аһалилириниң бир залға йиғилип «тәрбийәләш» кә қатнишиватқанлиқи көрситилгән.

Хитай һөкүмәт таратқулири 1980‏-йиллири тәклимакан қумлуқидин иптидаий инсанларниң байқалғанлиқи һәққидә хәвәр берип, әсирләрдин бери керийәниң 270 километир шималидики дәря бойи йезисида яшап келиватқан уйғурларни «иптидаий инсанлар» дәп хата учур тарқатқан. Шуниңдин бери мәзкур йеза саяһәтчиләр вә тәтқиқатчиларниң қизиқиш нуқтисиға айлинип қалған иди.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, хитай һөкүмити дәрябойидики йәрлик хәлқләрни әслидики орунлиридин йөткәп уларни тәбиий яшаш муһитидин айрип ташлиған. Хитай һөкүмити бу арқилиқ тәклимакандики дәря бойидәк бостанлиқларни йәниму кәң ечип, хитай көчмәнләрни йәрләштүрүшкә тәйярлиқ қиливатқан болуши мумкин икән.

Хитай һөкүмити гәрчә бу һәрикәтни «намратлиқтин қутулдуруш» дегәндәк чирайлиқ исимлар билән орап елип бериватқан болсиму, әмма хитайниң бу һәрикәтлири изчил һалда б д т ниң алақидар органлири вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң тәнқидигә учрап кәлмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт