Teklimakandiki deryaboyi yézisining ahaliliri yurt-makanliridin mejburiy köchürülmekte

Muxbirimiz irade
2019-04-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning shinxu'a agéntliqi 18-aprél küni tarqatqan bir parche resimlik xewiridin melum bolushiche, xotenning kériye nahiyesidiki qedimi yurt deryaboyi yézisidiki ahaliler eslidiki yurt-makanliridin köchürüwétilgen.

Shinxu'a torida élan qilin'ghan bu heqtiki xewerge "Qumluqtiki eng axirqi qebile ezaliri yéngi öylirige köchüp kirdi" dep mawzu qoyulghan.

Xitay hökümiti 2017-yilidin bashlap deryaboyi yézisidiki ahalilerni köchürüsh xizmitini bashlighan idi. Shinxu'a agéntliqining xewirige qarighanda, 1342 nopusqa ige deryaboyi yézisida jem'iy 369 a'ile bar bolup, hazirghiche 102 a'ile köchürülüp bolun'ghan. Da'iriler pilan'gha asasen 2019-yili ichide yene 114 a'ilini köchürüshni we qalghan ahalilerni 2020‏-yilghiche pütünley köchürüp bolushni pilanlimaqtiken.

Bu yéza ahaliliri birdek kériye nahiyesige 90 kilométir kélidighan bir jaydiki obche öylerge köchürülgen. Shinxu'a torining xewiride bu kishilerning eslidiki intayin namrat we iptida'iy hayattin qutulup, tokluq we turubiliq öylerge köchürülgenliki dawrang sélin'ghan bolsimu, lékin ularning yéngi makanda qandaq tirikchilik qilidighanliqini tilgha almighan. Eslide charwichiliqni asas qilip yashap kelgen deryaboyi xelqining emdi némige tayinip hayat kechüridighanliqi melum emes. Diqqet qozghaydighini shuki, süretlik xewerde deryaboyi ahalilirining bir zalgha yighilip "Terbiyelesh" ke qatnishiwatqanliqi körsitilgen.

Xitay hökümet taratquliri 1980‏-yilliri teklimakan qumluqidin iptida'iy insanlarning bayqalghanliqi heqqide xewer bérip, esirlerdin béri kériyening 270 kilométir shimalidiki derya boyi yézisida yashap kéliwatqan Uyghurlarni "Iptida'iy insanlar" dep xata uchur tarqatqan. Shuningdin béri mezkur yéza sayahetchiler we tetqiqatchilarning qiziqish nuqtisigha aylinip qalghan idi.

Közetküchilerning qarishiche, xitay hökümiti deryaboyidiki yerlik xelqlerni eslidiki orunliridin yötkep ularni tebi'iy yashash muhitidin ayrip tashlighan. Xitay hökümiti bu arqiliq teklimakandiki derya boyidek bostanliqlarni yenimu keng échip, xitay köchmenlerni yerleshtürüshke teyyarliq qiliwatqan bolushi mumkin iken.

Xitay hökümiti gerche bu heriketni "Namratliqtin qutuldurush" dégendek chirayliq isimlar bilen orap élip bériwatqan bolsimu, emma xitayning bu heriketliri izchil halda b d t ning alaqidar organliri we kishilik hoquq teshkilatlirining tenqidige uchrap kelmekte.

Toluq bet