Xitaydiki tor bette Uyghur qatarliq az sanliq milletler uchrawatqan mu'amilini munazire qilghan qiz ölüm tehditige uchrighan

Muxbirimiz irade
2018-03-27
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitaydiki bir tor qollan'ghuchisi xitaydiki munazire tor béti bolghan "Wéybo" torida xitaydiki az sanliq milletlerge qaritilghan ochuq - ashkare kemsitish siyasetlirini munazire qilghanliqi üchün xitay tor qollan'ghuchilirining qattiq hujumigha uchrighan hetta ölüm bilen  tehdit qilin'ghan.

Mezkur weqe "Yershari we mektublar" géziti qatarliq xelq'ara axbaratlarningmu diqqitini qozghidi. Xewerde éytilishiche, 23 yashliq jang famililik qiz ichki mongghulda chong bolghan bolup, u özi gerche mongghul millitidin bolsimu, öz ana tilini sözleshni bilmeydiken, uning ata - anisimu mongghulchini bilmeydiken. Biraq, shundaq bolushigha qarimay, u kimlikide mongghul millitidin bolghanliqi yézilghanliqi üchünla oqughuchilar chüshidighan bir méhmanxanigha élinmighan. Méhmanxana xadimliri uninggha: "Biz sanga oxshash mongghol, Uyghur, tibet qatarliq kishilerge yataq bérelmeymiz" dégen.Bu qiz tor betke yollighan inkasida "Bu dölet némanche mentiqisz? u bir yaqtin döletni söy, deydu emma bir yaqtin sanga zerbe béridu. U séni biz bir a'ile kishiliri deydu emma yene bir yaqtin séni eng ــــــtöwen qatlamdiki puqra dep marka chaplap qoyidu" dep yazghan.

Bu qiz yazmisida yene, özi uniwérsitétta oquwatqan mezgilide Uyghur we qazaq millitidin bolghan musulman sawaqdashliriningmu mektep ichide yaghliq chigish, namaz oqush qatarliqlardin cheklen'genliki, bir Uyghur sawaqdishi peqet namaz oqughanliqi üchünla mekteptin qoghlandi qilish bilen tehdit qilin'ghanliqini bayan qilghan we "Bu sawaqdishim manga Uyghurlar uchrawatqan mu'amililerni dep berginide men ulargha ishinelmey qalghan idim, taki özemning béshigha bu weqe kelgüche" dégen.

Halbuki, bu qizning yazmisi xitay tor qollan'ghuchilirining küchlük hujumigha uchrighan.Nurghun tor qollan'ghuchilar uni haqaretligen yaki bu qizni "Térrorchilarni qollash" bilen eyibligen. Beziler hetta "Térrrochilarni qollighanlarning öltürülüshi kérekliki"ni ilgiri sürgen. Uzun ötmeyla bu qizning yollanmisi xitay tor saqchiliri teripidin öchürüwétilgen.

Xelq'ara kechürüm teshkilati tetqiqatchisi willyam ni "Yershari we mektublar" gézitige qilghan sözide bolsa, xitay hökümitining kemsitilishke uchrighan kishilerning öz béshidin ötkenlerni ashkare qilishini bar küchi bilen tosup, emeliyetni yoshurup kéliwatqanliqini, xitaydiki xelq ammisining peqetla xitay hökümitining az sanliq milletlerge ewzel siyasetlerni yürgüzüwatqanliqidek teshwiqatlirini anglap, shuninggha ishinip kelgenlikini bildürgen.

"Yershari we mektublar " géziti öz xewiride, uyghrlarning weziyiti üstide alahide toxtulup, Uyghurlarning xitayda éghir kemsitilishke uchrap kéliwatqanliqini, ötken yildin buyan Uyghur élide "Yépiq terbiye lagérliri"ning yolgha qoyulghanliqini bayan qilghan.

Toluq bet