Qisqa ömür sürgen "Türkistan muxtariyiti" xatirilendi

Muxbirimiz ümidwar
2018-02-25
Share

Prézidént islam kerimofning ölümidin kéyin hakimiyetke kelgen prézidént shawket mirziyoyéf bir qatar islahat pa'aliyetliri we yéngiliqliri diqqetke sazawer boluwatqanda sowét kommunist hakimiyiti teripidin basturulghan türkistan muxtariyitining 100 yilliqi tashkentte xatirilendi.

Azadliq radi'osining xewer qilishiche, 23-féwral küni özbékistan paytexti tashkenttiki emir témur muzéyida ötküzülgen mezkur xelq'araliq ilmiy muhakime xaraktérlik xatirilesh pa'aliyitige en'gliye, firansiye, ukra'ina we bashqa eller alimliri, diplomatliri zhurnalistliri hem özbékistan alimliri we ziyaliyliri qatniship, 1917-yili, 28-noyabir küni qoqan shehiride qurulup, 1918-yili, 22-féwral küni qizil armiye teripidin aghdurulghan türkistan muxtariyiti dep atalghan musteqil döletning qurulushi, aghdurulushi we uning siyasiy programmisi qatarliqlarni muhakime qilghan. 

Tarixiy melumatlargha asaslan'ghanda, 1917-yili, öktebir inqilabi ghelibe qilghandin kéyin, ottura asiya rayonidimu zor özgirishler yüz bergen we tashkentte rus bolshéwiklirining hakimiyiti qurulup, yerlik musulmanlar chetke qéqilghan, netijide 1917-yili, 26-noyabir küni "Shora'iy islamiye" teshkilatining rehberlikide pütün türkistan musulmanliri qurultiyi qoqan shehiride chaqirilip, qurultay netijiside, 28-noyabir küni yéngi dölet-türkistan muxtariyiti élan qilin'ghan. Bu dölet rehberliki qazaq, özbék, tatar, yehudiy qatarliq milletlerdin terkib tapqan bolup, qazaqlardin muhemmed tinishbayéf, kéyinrek mustafa choqay hökümet re'isi bolghan. Türkistan muxtariyiti tashkenttiki sowét hakimiyitige qarshi turghanliqi üchün 1918-yili, 22-féwral küni moskwa we tashkenttin kelgen rus qizil armiyisining hujumliri netijiside tarmar bolghan, mustafa choqay qatarliq rehberliri kéyin chet'ellerge qéchip kétip pa'aliyitini dawamlashturghan, arqidin pütün perghane wadisida bolshéwiklerge qarshi qoralliq qarshiliq kürishi ewji alghan. 

Özbékistan alimliri türkistan muxtariyitini ottura asiya tarixida meydan'gha kelgen tunji démokratik prinsiplarni asas qilghan jumhuriyet döliti dep baha bergen. Sowét ittipaqi hökümiti bu döletni 70 yil "Eksiyetchil", "Bölgünchi hakimiyet" dep qarilighan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet