Ondréy klimés: “Xitayning türkiyediki Uyghurlarni kontrol qilish taktikiliri”

Muxbirimiz erkin
2019.11.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Chéxiyelik Uyghurshunas ondréy klimés amérikadiki “Jéymistowén fondi” ning torida maqale élan qilip, xitayning türkiyediki Uyghurlargha qorqutush, bésim ishlitish, a'ile ezalirini görüge élish qatarliq her xil taktikilarni ishlitip, ularni kontrol qilishqa urunuwatqanliqini bildürgen. Uning ilgiri sürüshiche, xitay burundinla chet'eldiki Uyghurlarni sistémiliq nazaret qilip we ulargha parakendichilik sélip kelgen bolsimu, lékin uning bu herikiti yéqinqi yillarda téximu kücheygen. Ondréy klimés “Xitayning türkiyediki Uyghur muhajirlirini nishan'gha élish taktikliri” serlewhilik maqaliside, chet'eldiki Uyghurlar ichide chén chü'en'goning radikal basturush siyasitige qarshi heriketler ulghiyishi bilen xitayning parakendichilikimu kücheygen. U, türkiyediki Uyghurlar xitayning eng asasliq nishani ikenlikini tekitlep: “Ularning shinjangdiki a'ile ezalirini qorqutush yaki ularni görüde tutush xitayning muhajirettiki Uyghur siyasiy herkitini basturushi, shundaqla nishandiki kishige da'ir konkrét uchurgha érishishi yaki uning uzun mezgil hemkarlishishini qolgha keltürüshidiki bir xil ortaq taktikisi” ikenlikini bildürgen.

Ondréy klimés, özining türkiyede xitay bixeterlik organlirining bu xil bésimigha uchrighan bezi Uyghurlar bilen uchrashqanliqini, ularning ichide ayallarningmu barliqini tekitligen. U yene, bezide xitay bixeterlik xadimlirining qarshi terepni qolgha keltürüsh üchün uninggha yaki uning yurtidiki a'ilisige köngül bölgen qiyapetke kiriwalidighanliqi, yene bezide qarshi terepning yurtidiki a'ilisini ziyaret qilip, ulargha téléfon qilduridighanliqini, bu xil taktikining ularda “A'ilem görege tutuluptu” dégen endishe peyda qilishni meqset qilghanliqini ilgiri sürgen. Ondréy klimésning qeyt qilishiche, xitay terep Uyghurlargha qarita bezi qanuni wastilarni ishqa salmaqta iken. U, xitay bilen türkiye otturisida imzalan'ghan tutqunlarni almashturush kélishimining bu xil wastilarning biri ikenliki, gerche bu kélishim téxi testiqlanmighan bolsimu, lékin türkiye xitayning telipige bina'en bezi Uyghurlarni tutqun qilghanliqi yaki xitaygha ötküzüp bergenlikini bildürgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.