Uyghur aptonom rayonluq sotta ölümge buyrulghan we kéyin aqlan'ghan bir xitay puqrasi tölemge érishti

Muxbirimiz irade
2018-02-01
Élxet
Pikir
Share
Print

1997‏-Yili ili wilayetlik ottura sot mehkimisi teripidin ölüm jazasigha buyrulghan, emma kéyin aqlinip türmidin qoyup bérilgen ju yüen ikki milyon yüen, yeni 300 ming dollardin artuq tölem puligha érishken.

"Seyshin" torining bu heqtiki xewiridin melum bolushiche, ju yüen isimlik xitay yash eyni chaghda "Basqunchiliq, qesten adem zeximlendürüsh" qatarliq jinayetler bilen eyiblinip qolgha élin'ghan we saqchilarning qattiq-qéyin qistaqlirigha uchrighan. U mezkur tor gézitige qilghan sözide eyni chaghda özining qiynaq azabining chidighusizliqidin axiri iqrar qilishqa mejbur bolghanliqini éytqan. Eyni chaghda sot mehkimisi héchqandaq bir delil-ispat bolmighan bir shara'itta peqet uning iqrarnamisige tayinip turupla uninggha kéchiktürülüp ijra qilinidighan ölüm jazasi bergen. 

Biraq, saqchilar bir yildin kéyin xu yung isimlik yene bir xitayni qolgha alghan. Xo yung yuqirida ju yüen'ge artilghan jinayetlerni özining qilghanliqini étirap qilghan we u bu seweblik 1999yili ölüm jazasigha höküm qilinip ijra qilin'ghan. Ju yüen'ge bérilgen ölüm jazasi 2000‏-yili muddetsiz qamaqqa özgertilip, 2011‏-yili 15 yilgha qisqartilghan. Andin 2012-yili türmidin qoyup bérilgen.

Ju yüen qoyup bérilgendin kéyin, özining naheq jazalinishi seweblik xitay aliy sot mehkimisige erz qilghan we aridin ikki yil ötkendin kéyin, yeni 26-yanwar düshenbe küni da'iriler uninggha 300 ming dollardin artuq tölem bergen. Biraq, ju yüen özining bu tölem bilen boldi qilmaydighanliqini, eyni chaghda özining naheq solinishigha sewebchi bolghan saqchilarning jazalinishini telep qilidighanliqini bildürgen. Ili wilayetlik saqchi da'iriliri bolsa délodiki qéyin-qistaq mesilisi üstide tekshürüsh élip barmaqtiken. 

Mezkur weqe chet'ellerdiki Uyghur közetküchilerning küchlük diqqitini qozghidi. Ular buni rayondiki xitay puqraliri bilen Uyghurlar arisidiki siyasiy hoquqning roshen sélishturmisi, dep körsetti. Ularning körsitishiche, 2009-yilidiki ürümchi weqesining aldi we keynide sewebsiz türmige qamalghan nurghun Uyghur yashliri bar bolsimu, ularning héchqaysisi aqlinish yaki tölemge érishish dégendeklerning héchbiridin behrimen bolalmighan. Ular yene nöwette Uyghur élidiki "Yépiq terbiyilesh merkezliri" dimu yüzminglighan Uyghurning bigunah solaqqa soliniwatqanliqini eskertip ötti.

Toluq bet