Xitay da'iriliri "Ürümchi waqti" ni ishletken bir Uyghurni "Térrorluq" gumani bilen eyiblep tutqun qilghan

Muxbirimiz erkin
2018-09-10
Share

Xitay da'irilirining "Ürümchi waqti" ni ishletken Uyghurlarni tutqun qiliwatqanliqi ilgiri sürüldi. Kishilik hoquq közitish teshkilatining ashkarilishiche, xitay da'iriliri sa'itini "Ürümchi waqti" gha toghrilap qoyghan bir Uyghurni "Térrorluq" gumandari, dep tutqun qilip, yighiwélish lagérgha yollap bergen.

Mezkur xewer dunyadiki nopuzluq kishilik hoquq teshkilatlirining biri bolghan-kishilik hoquq közitish teshkilatining düshenbe küni élan qilghan Uyghurlar heqqidiki doklatida otturigha qoyuldi.

Doklatta, nur isimlik bir sabiq Uyghur mehbusning sözini neqil keltürüshiche, nur sa'itini "Ürümchi waqti" gha toghrilap qoyghanliqi üchün tutqun qilin'ghan bu Uyghur mehbus bilen uchrashqan. Nur chet'el tewelikige ötken Uyghur bolup, u ilgiri Uyghur rayonigha ziyaretke barghanda tutqun qilinip, xitay amanliq da'iriliri teripidin soraq qilin'ghan we bir mezgil solap qoyulghan iken. U yuqiriqi weqeni kishilik hoquq közitish teshkilatigha özining türmidiki hayati heqqide guwahliq bergende ashkarilighan.

Nur kishilik hoquq közitish teshkilatigha bergen melumatida, "Men sa'itini ürümchi waqtigha toghrilap qoyghanliqi üchün tutqun qilin'ghan birini bilimen. Ularning déyishiche uning herikiti bu kishini térrorluq gumandarigha aylandurup qoyghan" dégen. Kishilik hoquq közitish teshkilatining "Idé'ologiyelik wiruslarni tazilash: xitayning shinjangdiki musulmanlargha qarshi élip barghan basturushi" serlewhilik mezkur doklatida, xitay hökümitining Uyghur rayonidiki musulman türkiy xelqlerge qarita keng kölemlik we sistémiliq heriket élip bérip, ularning kishilik hoquqqa xilapliq qiliwatqanliqi ilgiri sürülgen.

Doklatta qeyt qilinishiche, kishilik hoquqni közitish teshkilati xitay hökümitining Uyghurlarni "Keng kölemlik tutqun qiliwatqanliqi, ten jazasi élip bériwatqanliqi, xorlawatqanliqi we kündilik turmushning barliq sahelirini barghanche qattiq kontrol qiliwatqanliqigha da'ir yéngi delillerge érishken".

Doklatta yene, xitay türmiside yétip chiqqan sabiq Uyghur mehbusliri ziyaret qilinip, xitay hökümitining türme we terbiyelesh lagérlirida mehbuslar yaki tutqunlargha jismaniy we psixologiyelik ten jazasi bériwatqanliqi ilgiri sürülgen. Lékin doklatta, "Ürümchi waqti" ni ishletkenliki üchün tutqun qilinip, yighiwélish lagérigha yollap bérilgen yuqiriqi kishining ismi, qachan tutqun qilin'ghanliqi we qaysi lagérda tutup turulghanliqini tilgha élinmighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.