Ani agéntliqi: "Xitay islam dinigha qarshi jeng qilmaqta!"

Muxbirimiz eziz
2018-05-22
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümitining Uyghur milliy kimlikidiki eng muhim mezmunlardin bolghan islam étiqadini yoqitish herikiti yéqinda jenubiy asiyadiki eng chong xewer agéntliqining biri bolghan ani agéntliqida "Xitayning islam dinigha qarshi jeng qilishi" dep teswirlendi.

22-May küni élan qilin'ghan zor hejimlik bu maqalida nöwette Uyghurlar diyaridiki atalmish "Terbiyelesh merkizi" namida mewjut boluwatqan yighiwélish lagérlirigha solan'ghan kishilerning "Aptonom rayon" dep atalghan, emeliyette aptonomiyening sunuqimu bolmighan bu rayondiki islam dinigha étiqad qilidighan Uyghurlar ikenliki, omumi sani az dégendimu bir milyondin ashidu, dep mölcherliniwatqan bu Uyghur tutqunlarning san jehette pütkül xitay tewesidiki sabiq "Emgek bilen özgertish" sistémisida jazalan'ghan mehbuslar sanidinmu köplüki tepsiliy bayan qilinidu.

Maqalida nöwettiki yighiwélish lagérlirida sawatsiz Uyghur déhqanlirining xitayche öginishke mejburliniwatqanliqi, diniy chüshenche sewebidin tutulghanlarning idiye özgertishke zorliniwatqanliqi, chet'el bilen baghlinishliq bolghanlarning eng qattiq jazalargha duch kéliwatqanliqi alaqidar mutexessisler, axbarat organliri we teshkilatlarning melumatliri asasida tepsiliy sherhlinidu.

Aptorning bayanlirigha qarighanda, nöwette Uyghurlar diyarida ewj éliwatqan bu heriketni xaraktér jehette xitay hazirqi zaman tarixidiki eng zulmetlik sehipe bolghan "Medeniyet inqilabi" mezgilidiki qir-chap herikitige oxshitishqa bolidiken. Yene kélip xitay hökümiti bu heriketni "Islam esebiyliki mesilisini tüptin hel qilish" ni axirqi nishan qilghan halda ijra qilmaqta iken.

Maqalida aptor yene nuqtiliq qilip Uyghurlar diyaridiki bu siyasiy küresh herikitini qarimaqqa Uyghurlar diyarining partiye sékrétari bolup ishlewatqan chén chu'en'go bir qolluq ijra qiliwatqandek körünsimu, mahiyette buning béyjingdiki shi jinpingning biwasite orunlashturushi ikenlikini körsitidu. Aptorning bayanlirigha qarighanda shi jinping 2015-yilila "Xitaylashturush" herikitini bashlighan bolup, uning bir muhim mezmuni diniy étiqadning sotsiyalistik idi'ologiyege boysunushi bolghan iken.

Aptorning bayanlirigha qarighanda, nöwette hemmidinmu bek kishilerning diqqitini qozghawatqini Uyghurlar özlirining diniy étiqadi seweblik éghir basturushlargha duch kéliwatqanda ularning diniy qérindashliri bolghan islam döletlirining bu ishlarni körmeske séliwélishi hemde izchil süküt qiliwélishi iken. Shu sewebtin natsistlar gérmaniyesining zamanisida bir qétim körülginidek hökümet ijrasidiki saxtipezlik qilmishi hemde depsendichilik bundin kéyin téximu éghirlishi mumkin iken.

Toluq bet