Хитай һөкүмитиниң "терорлуққа қарши туруш" намида уйғурларни бастуруши гуман қозғимақта

Мухбиримиз әзиз
2021-07-07
Share

Хитай һөкүмити өткән йигирмә йилдин буян уйғурларни бастуруш һәркити тоғрисидики тәнқидләргә қарита һәрвақит өзлириниң "терорлуққа қарши туриватқанлиқи" ни тәкитләп өзлирини ақлап кәлгән иди. Америкадики оқурмәнлири көп болған мәтбуатлардин "дипломат" гезитиниң 6-июлдики обзор мақалисида хитай һөкүмитиниң бу хилдики баянлириниң чәк басмайдиғанлиқи тәпсили шәрһиләнди.

Мақалида көрситилишичә, ши җинпиң 2014-йили уйғур дияриға зиярәткә барғанда "шинҗаң бизниң терорлуққа қарши турушимиздики алдинқи уруш сепимиз" дәп йолйоруқ бәргән һәмдә буниңда "қилчиму рәһим қилмаслиқ" ни буйруған. Дәрвәқә шуниңдин кейин уйғур районида "қилчиму рәһим қилмаслиқ" сиясити толуқ әмәлгә ‍ашқан. "5-июл ‍үрүмчи вәқәси" дин буянқи 12 йил мабәйнидә омумий контроллуқ вә лагерлар системиси толуқ әмәлгә ашурулған. Хитай һөкүмити "терорлуққа қарши туруш" намида қозғиған бастурушта әқәллий диний етиқад системисиға мәнсуп барлиқ шәйиләр вә мәдәнийәт саһәсидики барлиқ уйғурлуқ амиллири толуқ йоқитилған.

Уйғурларниң диний етиқад муәссәлири чеқип ташланған; уйғурчә тил вә йезиқ мәни қилинған; "туғқан болуш" намида милйонлиған хитай кадир уйғурларниң өйлиригә орунлишип уларни көзитидиған тирик назарәтчиләргә айланған. Шуңа уйғурларниң мәдәнийити вә кимликини йоқитишни мәқсәд қилғанлиқи ашкара мәлум болуватқан бу һәркәтләр арқилиқ "терорлуққа қарши туруш" һәққидә гәп сетиш әмди һәр саһәни җиддий ойландуруши лазим болуватқан мәсилиләрниң бири болуп қалмақта икән.

Мақалида ейтилишичә, хитай һөкүмити һазирғичә өзлириниң уйғурларни бастуруштәк бу тәдбирлириниң тоғра болғанлиқини икки җәһәттин испатлашқа урунуп кәлмәктә икән. Бири, улар изчил "өткән төт йилдин буян шинҗаңда бир қетимму терорлуқ вәқәлири йүз бәрмиди" дейиш арқилиқ бир пүтүн милләтни бастуруш сияситини ақлап кәлмәктә икән; йәнә бири бирләшкән дөләтләр тәшкилати қатарлиқ дуняви сорунларда пакистан, куба дегәндәк намрат дөләтләрниң ағзидин хитай һөкүмитиниң "терорлуққа қарши туруш" һәркитини қоллайдиған баянатларни елан қилдуруш арқилиқ "биз тоғра қиливатқанлиқимиз үчүн шунчә көп дөләтләр бизни қоллаватиду" демәктә икән.

Обзорда мушу әһваллар омумлаштурулуп "хитайниң терорлуқ вә әсәбийликкә қарши туруш намидики бу хил җинайәтлири уларниң һәқиқий мәқсидини һәргизму йошуруп қалалмайду" дәп көрситилгән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт